Transferrin Satürasyonu

Tıbbi Kontrol : Bu yazı tıbbi açıdan Dr. Erhan Yavuz tarafından kontrol edilmiştir.

Transferrin Satürasyonu, vücudumuzdaki demir metabolizmasında kilit konumda olan, demir iyonlarından sorumlu çok önemli bir glikoproteine verilen isimdir. Demiri kan aracılığıyla karaciğer, kemik iliği, dalak gibi yapılara taşıyan transferrin, vücudumuzdaki demir durumunu gösterir. Bu yazımda transferrin satürasyonu ifadesini zaman zaman “TS” olarak kısaltacağım. Haydi yazımıza geçelim.

Satürasyon Nedir?

Satürasyon temel olarak doymuşluk, doygunluk manasında kullanılır.
Kaynak: Satürasyon Nedir? • Dr. Erhan Yavuz (doktordanhaberler.com)

Ferritin Nedir?

Serumdaki konsantrasyonu demir depolarının durumunu yansıtan bir parametredir.
Kaynak: Serum Ferritini Nedir? • Dr. Erhan Yavuz (doktordanhaberler.com)

Transferrin Satürasyonu Nedir?

Kanda demirin taşınmasından sorumlu temel elemanlardan olan transferrin maddesinin toplam demir bağlama kapasitesine (TDBK) oranını belirten transferrin satürasyonu, bazı hastalıkların belirlenmesi veya gidişatının ölçülebilmesi için önemli bir kriterdir. Yapılan kan tahlillerinde ortaya çıkan transferrin satürasyonu düşüklüğü veya yüksekliği birçok hastalığı işaret edebileceği gibi tek başına doğrudan bir hastalığın tanısını koydurmaz.

Kanda Transferrin Satürasyonu Ne İşe Yarar?

Normalde vücutta bulunan birçok hücre temel işlevlerini yerine getirebilmek amacıyla demir maddesine ihtiyaç duymaktadır. Demir üretildikten veya dışarıdan alındıktan sonra hücrelerin bu ihtiyacının giderilmesi amacıyla transferrin adı verilen demir taşıyıcı proteine bağlanır.

Vücutta demir miktarı azalınca hücrelere yeterince demir götürebilmek için transferrin üretimi artırılır. Yine aynı şekilde demir miktarı artınca vücut tepki olarak transferrin miktarını azaltır.

Kanda TS seviyeleri demir bağlama kapasitesi ile yakından ilişkilidir. Dilerseniz bilgi sahibi olmak için UIBC yani unsatüre demir bağlama kapasitesi hakkında hazırlamış olduğum detaylı yazıyı aşağıdaki bağlantıyı takip ederek okuyabilirsiniz.

Kanda demir çeşitli metabolik yollar ve fizyolojik süreçler için hayati öneme sahip bir elementtir. Demir yüksekliği ya da düşüklüğünün insan vücuduna çeşitli zararları olması nedeniyle hemostaz korunması çok büyük önem arz eder. (Kaynak No:2)

Transferrin Satürasyonuna Neden Bakılır?

Transferrin ve transferrin saturasyonuna kan hastalıkları ve bazı diğer hastalıklarının seyrini takip edebilmek veya tanısını koyabilmek adına bakılır.  Bu nedenle bireylerden kan örneği alınır ve laboratuvarlara gönderilir. Alınan örnekler üzerinde çalışılır ve çalışıldığı laboratuvarın sonuçlarına göre yorumlaması yapılır.

Yapılan kan tahlillerinde demir eksikliği anemisinin rutin taramasında ve hemokromatozis tanısının koyulmasında TS’nin önemi büyüktür. Yapılan bazı çalışmalarda kardiyovasküler mortalite riski ile TS seviyeleri arasında ters ilişkili bulunmuştur. (Kaynak No:3)

Transferrin Satürasyonu Nasıl Hesaplanır?

Transferrin satürasyonu hesaplanması işlemi şu şekilde yapılır: kanda bulunan demir seviyesinin total demir bağlama kapasitesine bölünüp 100 ile çarpılması yüzde olarak transferrin satürasyonunu verir.

Transferrin satürasyonu hangi renkli tüpe alınır?

Ts değerine bakılabilmesi için kullanılan tüp kırmızı kapaklı ve renkli olan tüptür.

Bu hesabı kolayca yapmak için aşağıda verdiğim bağlantıyı takip edebilirsiniz. Bağlantıda açılan boşluklara sayıları yazıp hesapla butonuna bastığınızda işlem gerçekleşecektir.

Hesaplama Aracı -> Transferrin Saturation Calculator (mdapp.co)

Anemi hastalıkları ve demir metabolizmasının değerlendirilmesinde kritik öneme sahiptir.

Olması Gereken Transferrin Satürasyonu Normal Değeri

Kanda TS seviyeleri yüzde 20’nin altında düştüğünde demir eksikliği işaret edilirken, yüzde 50’nin üzerinde yüklenmeler aşırı miktarlarda demir yüklendiğini işaret eder. (Kaynak No:1) Peki erkeklerde, kadınlarda ve çocuklarda transferrin satürasyonu kaç olmalı, haydi değerleri verelim.

Erkeklerde TS Normal Değeri

Yüzde 20 ile yüzde 50 aralığındadır.

Kadınlarda TS Normal Değeri

Yüzde 15 ile yüzde 50 aralığındadır.

Çocuklarda TS Referans Aralığı

Çocuklarda transferrin satürasyonu referans aralığı ise yüzde 16’nın üzerinde olmalıdır.

Transferrin normal değeri ise alınan örneğin çalışıldığı laboratuvara göre değişkenlik gösterir. Bu açıdan laboratuvardan aldığınız sonuç kağıdında bulunan normal değerler ya da referans değerler bölümüne göz atmanız en doğru sonucu verecektir.

Tahlillerde Transferrin Satürasyonu Neden Yükselir?

Transferrin düzeyleri bir takım hastalıklara bağlı olarak yükselebilir veya düşebilir.  Transferrin satürasyonu yüksekliği ortaya çıkmış olması kanda demir miktarının azaldığını gösterir. Kanda demir miktarının düşmesine neden olan bir çok patolojik durum olabilir. Bu patolojik durumun net olarak anlaşılabilmesi için diğer tahlil ve muayene bulgularına ihtiyaç duyulacaktır.

transferrin saturasyonu nedir
Transferrin saturasyonu belirli hastalıkların teşhis edilmesinde yol gösteren çok önemli bir parametredir.

Bu noktada tahlil sonuçlarınızı konu altındaki yorum bölümünden paylaşmanız halinde yorumlayacağım. İşte en sık transferrin satürasyonu yüksekliği sebepleri:

  1. Megaloblastik Anemi
  2. Sideroblastik Anemi
  3. Aşırı demir yüklenmesi

Hemen TS’de zaman zaman artışa sebebiyet verebilen ferroportin hastalığı hakkında bilgi almak için aşağıda vermiş olduğum bağlantıyı takip ediniz.

Kanda Transferrin Satürasyonu Neden Düşer?

Transferrin satürasyonunda düşüklük önceki başlıkta da belirttiğim gibi bir takım patolojik durumlar neticesinde ortaya çıkar. Transferrin satürasyonunun düşmüş olması serumda bulunan demir seviyesinin arttığını işaret eder. Bu duruma neden olan hastalıkların belirlenebilmesi için diğer tahlili ve muayene bilgilerine ihtiyaç vardır.

  • Kronik demir eksikliği
  • Kanserli hastalıklar
  • Uzun süren enfeksiyonlar
  • Nefrotik sendrom
  • Üremi (Kaynak No:1)

Transferrin Satürasyonu Hangi Hastalıklardan Etkilenir?

Şimdi maddeler halinde transferrin satürasyonunu etkileyen hastalıklar konusuna değinelim.

  1. Doğum kontrol ilaçlarının kullanılması
  2. Bazı kanser hastalıklarının varlığı
  3. Akut veya kronik iltihabi durumların varlığı
  4. Bazı karaciğer hastalıkları
  5. Gebelik
  6. Bazı ilaçların kullanılması
  7. Anemi gibi kan hastalıkları
  8. Multipl myelom varlığı
  9. Kalıtsal bazı hastalıkların olması

şeklinde çoğaltabiliriz.

Bu konuda merak ettiklerinizi ve eklemek istediklerinizi konu altındaki yorum bölümüne yazabilirsiniz. Cevap vermekten mutluluk duyacağım.

Referanslar:

  1. Transferrin Saturation: Reference Range, Interpretation, Collection and Panels (medscape.com)
  2. Biochemistry, Transferrin – StatPearls – NCBI Bookshelf (nih.gov)
  3. Transferrin saturation ratio and risk of total and cardiovascular mortality in the general population (nih.gov)

(Bu yazı ilk defa 1 Nisan 2018 tarihinde yazılmıştır. Ardından 10 Ağustos 2021 tarihinde güncellenmiştir.)

Photo of author

Dr. Erhan Yavuz

Ben Kimim? 2016 yılında Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde eğitim hayatımı tamamladım. İlk görev yerim olan Erzurum'un Narman ilçesinde Narman İlçe Devlet Hastanesi'ne atandığımda zorlu günler benim için başladı. Acil serviste doktor olarak çalışmak, canlara dokunmak güzeldi ancak kendimi tekrarlamaya başladığım hissi beni rahatsız ediyordu. Başarılı işler yapmanın ötesinde daha fazla kişiye ulaşmak ve kitlelere seslenmek gerektiğini düşünmüştüm hep. İşte tam da bu düşünceli zamanlarda atıldı temelleri Doktordan Haberler'in. Ben farklı farklı devlet hastanelerinde, sağlık kurumlarında gezerken bloğum dediğim bu siteden her geçen gün daha fazla kişiye hitap etmeye başladım. 2020'yi bitirdiğimiz bu günlerde artık her gün binlere ve onbinlere ulaşmanın mutluluğu içerisindeyim. Bıkmadan usanmadan ziyaretçilerimin sorduğu sorulara doktor kimliğimle cevap vermeye devam edeceğim. Yüzbinlere, milyonlara ulaşmak dileğiyle :) Eğitimim: Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi (2010 - 2016) Çalıştığım Kurumlar: Narman İlçe Devlet Hastanesi Şenkaya İlçe Devlet Hastanesi Tekman İlçe Devlet Hastanesi Akşar Aile Sağlığı Merkezi Karayazı Aile Sağlığı Merkezi Bana Nasıl Ulaşabilirsiniz? Bana sağlık sorularınız için erhan.yavuz@saglik.gov.tr mail adresinden, teknik konular için 05530742801 telefon numarasından ulaşabilirsiniz. Tıbbi sorularınızı yalnızca yorum bölümlerine yazmanız halinde cevaplıyorum Muayenehane Bilgileri: Türkiye'nin herhangi bir bölgesinde muayenehanem yoktur. Muayene kabul etmemekteyim. Sadece internet üzerinden herhangi bir ücret talep etmeksizin siz değerli hastalarımın sorularına cevaplar veriyorum. Adresim: Yeni Mahallesi, Çakmak Sokak, Karayazı Aile Sağlığı Merkezi, PK:25830 Karayazı/ERZURUM

“Transferrin Satürasyonu” üzerine 3 yorum

  1. 1967 doğumlu bayanım satırasyon indeksim %80.18 referans aralığı 15- 50 olarak görünüyor benim ki yüksek yorumlaya bilirmisiniz

    Cevapla
  2. Merhaba doktor bey,
    54 yaşında bir bayanım.
    En son yaptırdığım check-up sonucuna göre saturasyon indexi 58 çıktı.
    Bu sonucu değerlendirmenizi rica ediyorum sizden.
    Çok teşekkür ederim.

    Cevapla
    • Merhabalar. Demir : 109
      Demir bağlama: 164 çıktı. Doktorum demir satürasyonunun % 66 çıktığını 40 yaş üzeri kadınlar için bu oranın yüksek olduğunu belirtti. 3 ay boyunca günde 3 kez yemek esnasında mottilium kullanarak 3 ay sonrası yeni bi kan tahlili istedi. 1,5 aydır ilacı kullanıyorum. Karın bölgemde şişlik var. İlaçla ilgili midir bilmiyorum. Durumu değerlendirmenizi rica ederim.

      Cevapla

Yorum yapın