Homosistein

0
29

Vücuttaki hücrelerde çok küçük miktarda bulunan hemosistein, bir amino asittir. Bu aminoasit insan vücudu tarafından üretilmesine rağmen diğer hücrelerde kullanılmasına bağlı olarak vücutta çok az miktarda bulunmaktadır. Homosisteinin farklı alanlarda kullanılması için vücut farklı vitaminlere ihtiyaç duymaktadır. B6, B12 ve folat vitaminleri olmadan homosistein kullanılamadığı için, vücuttaki homosistein seviyesinin artması, bu vitaminlerin eksikliğini gösterir. Homosistein testi ile kandaki ya da idrardaki homosistein seviyesi tespit edilebilir.

Vücutta bulunan homosisteinin yükselmesi, bir takım sorunların ortaya çıkmasına neden olacaktır. Özellikle damarların sertleşmesi ve buna bağlı olarak kalp rahatsızlıkları riskinin artması, en önemli sonuçlarından birisidir. Bunun haricinde ise periferal vasküler hastalık, felç gibi önemli hastalıklara yakalanma riski de artar. Bu riskler genellikle folit asit ve B vitamini takviyesiyle giderilmeye çalışılır.

Homosistein nedir
Homosistein düşüklüğü ve yüksekliği ile ilişkili görsel.

Kandaki homosistein seviyesinin anormal seviyelere kadar yükselmesine neden olan hemosisistinuri adı verilen ve son derece nadir görülen kalıtsal bir rahatsızlık vardır. Bu kalıtsal rahatsızlıkta genlerden bir tanesi değişmiş durumdadır ve buna bağlı olarak öncü maddenin homosisteine dönüştürülmesi engellenmiş olur. Bu da metionin denilen işlevsiz bir enzime neden olacaktır.

Homosistein Testi Neden Yapılır?

Bu testin yapılmasının farklı nedenleri vardır. Bu nedenler şunlardır:

  • B12 ya da folat eksikliğinin görüldüğü durumlarda bu test istenebilmektedir. Bu test bazı vitaminlerin hangi derecede eksik olduğunu gösterir ve buna bağlı olarak yetersiz beslendiği düşünülen kişilere homosistein testi uygulanabilir. Yaşlılar, alkol bağımlılığı olan kişilerin vücutları özellikle B12 vitaminin daha az emdiği için bu testin söz konusu kişilerde çok daha fazla uygulandığı söylenebilir.
  • Homosistein fazlalığı damar sertleşmesine neden olmakta ve bu da kalp krizi ile inme gibi hastalıkların riskini arttırmaktadır. Bu hastalıklar için risk grubunda olan kişilere bu test yapılır. Bu kişiler şunlardır:
    • Sigara kullananlarAilesinde koroner arter hastalığı olanlarTansiyon hastalarıObezite olanlar
  • Bunların dışında homosistein testi ile kardiyovasküler hastalık arasındaki ilişki tam olarak ispat edilemediği için bu hastalık için yapılan testlerin arasında homosistein bulunmaz ve rutin olarak uygulanmaz.
  • Damar sertliğine neden olan homosistein, kolesterol rutinleri içerisinde de yer almaz.
  • Kalıtsal rahatsızlıklardan şüphelenmesi durumunda (hemosisistinuri) hem kan hem de idrarda homosistein aranır. Bu uygulama ABD’de yeni doğan bütün bebeklere uygulanmaktadır.

Homosistein Testi Ne Zaman Yapılır?

Bu testin temel amacı, bir takım vitaminlerin özellikle de B12’nin seviyesinin tespit edilmesidir. B12 eksikliğinde görülen belirtiler genel olabilmektedir. Yani kendine özel ve spesifik değildir. Bundan dolayı da belirtiler görülmesine rağmen bazen uygulanmayabilir. Fakat uzman sağlık personelleri, aşağıdaki belirtileri gördüklerinde homosistein testi de istemektedir. Bu belirtiler şu şekildedir:

  • Soluk ten
  • Zayıflık
  • Yorgunluk
  • Ellerde, kollarda, bacaklarda ve/veya ayaklarda karıncalanma, uyuşma
  • Baş dönmesi
  • Ağız yaraları
  • Ruh halinde farklılıklar

Folat eksikliğinin teşhisinde de bu test kullanılır. Bunun için ise yine bir takım belirtilerin görülmesi gerekir. Folat eksikliğine bağlı olarak vücutta görülen belirtiler şu şekildedir:

  • Dilde şişme
  • Ağız yaraları
  • Yorgunluk ve halsizlik
  • Büyüme sorunları

Kişilerde hem folat hem de B12 eksikliği var ise ortaya çıkan semptomların bazıları yine aynıdır fakat bazı yeni semptomların görülmesi de söz konusudur. Buna göre folat ve B12 eksikliğinde ortaya çıkan semptomlar şu şekildedir:

  • Yorgunluk
  • Kas zayıflığı ve hareket etmede zorlanma
  • Cildin solgun ve sarı renk alması
  • Kişilik değişiklikleri
  • Nefes darlığı
  • Baş dönmesi
  • Kalp atışlarında düzensizlik
  • Ellerde ve ayaklarda uyuşma ve karıncalanma
  • Zihinsel karışıklık
  • Unutkanlık
  • Sebepsiz kilo kaybı

Bunların haricinde ise yeni doğan bebeklerin sağlık taramalarında, kalp ve felç riski olan kişilerde bu test uygulanmaktadır.

Homosistein Normal Değeri Kaçtır?

Homosistein testi değerlendirilirken şu referans aralıkları kullanılır:

Normal: 15 mcmol/L’dendüşük

Hafif: 15-30 mcmol/Larası

Orta: 30-100 mcmol/Larası

Şiddetli: 100 mcmol/L’denbüyük

Homosistein Yüksekliği

Kandaki homosistein seviyesinin normal seviyeden yukarıda olması, homosistein yüksekliği olarak nitelendirilir. Bunun temel nedeni B6, B12 ve folat vitaminin eksilmesidir. Fakat bunların haricindeki bir takım durumlar da homosistein yüksekliğine neden olmaktadır. Bunlar şu şekildedir:

  • Tiroid hormonlarının düşük olması
  • Sedef hastalığı
  • Böbrek hastalığı
  • Genetik
  • Bazı ilaçlar

Homosistein seviyesi normalden daha yüksek olur ve zamanında müdahale edilmezse bir takım komplikasyonların yaşanması söz konusudur. Bu komplikasyonlar şunlardır:

  • Osteoporoz ve kemik seyrelmesi
  • Ateroskleroz (Arter duvarlarında yağ vediğer maddelerin birikmesi)
  • Tromboz
  • Bunaklık
  • Alzheimer hastalığı
  • İnme
  • Venöz tromboz
  • Kalp krizi
  • Koroner arter hastalığı

Buradaki komplikasyonlar incelendiğinde çok büyük bir bölümünün direkt olarak damarlarla ilgili olduğu görülecektir. Buna bağlı olarak homosisteinin damarlar için çok büyük bir risk olduğunun tekrar vurgulanması gerekiyor.

Homosistein Testinin Sonuçlarının Yorumlanması

Homosistein testi, HPLC metodu uygulanarak yapılmaktadır. Bu testten önce bazı ilaçların alınmasının bırakılması ve 12 saat boyunca bir şey yenilmemesi gerekebilir. Bu bilgilerin öğrenilmesi için doktora gidilmeli ve alınan ilaçların ayrıntılı olarak belirtilmesi gerekir. Böylece test sonuçlarını etkileyecek olan unsurlar giderilmiş olacaktır.

Test sonucunda varsa vitamin eksiklikleri ve damar tıkanıklıkları durumları değerlendirilir. Özellikle damar sertliği, bir aşamadan sonra tıkanmaya neden olacağından çok büyük riskler içermektedir. Bunun için ekstra testler yapılması söz konusu olabilir. Elde edilecek bulgulara göre uygun bir tedavi uygulanmalıdır.

Homosistein Yüksekliği Tedavisi

Test sonuçlarında homosistein seviyesi yüksek ise hızlı bir şekilde tedavi süreci başlar. Bu sürecin temelinde eksik olan vitaminlerin etkin bir şekilde tamamlanması yatar. Bunun için B12, folat ve folik asit bakımından zengin olan gıdaların tüketilmesine ağırlık verilir.

Oluşturulacak diyette folat bakımından son derece zengin olan portakal suyu, yeşil fasulye ve diğer yeşil sebzeler ile B vitamini bakımından zengin olan diğer yiyeceklerin ağırlıkta olması gerekir. Homosistein seviyesine bağlı olarak, doktor tarafından ekstra takviyelerin verilmesi söz konusudur. Bu tedavi bir süre devam eder ve belli bir süre sonunda yeniden test yapılır. Testteki sonuçlarda istenilen ölçüde bir değişim varsa bu şekilde devam edilir. Fakat değişim yok ya da istenilen seviyede değilse bu defa doktor tarafından bu vitaminler reçete edilerek dışarıdan takviyeyle alınır.

Tedavinin Değerlendirilmesi

Yapılacak olan tedavi, homosistein seviyesinin düzelmesini sağlayacaktır. Fakat yaşam ve beslenme şeklinin değiştirilerek bunun kalıcı olması sağlanmalıdır. Ayrıca tedavi, homosistein tarafından daha önce oluşturulan riskleri gidermez ve oluşan damar sertliğinin düzelmesi için zaman geçmesi gerekir.

Merak ettiklerinizi ve eklemek istediklerinizi konu altındaki yorum bölümüne yazabilirsiniz. Cevap vermekten mutluluk duyacağım.

Anonim Yazar, misafir kullanıcılar tarafından sitemiz için hazırlanan makalelerin yayınlandığı kullanıcı hesabıdır. Konu ile ilgili aklınıza takılanlar ve merak edilenleri yorum bölümüne yazarak Doktordan Haberler ekibinin cevaplamasını bekleyebilirsiniz.

Haydi Hemen Bir YORUM Yazın

Please enter your comment!
Please enter your name here