BUN Nedir? BUN Yüksekliği, Düşüklüğü ve Normal Değerleri

0
109

BUN Nedir?

BUN, Blood Urea Nitrogen ifadesinin baş harflerinin birleştirilmesi yoluyla elde edilmiş bir kısaltmadır. Türkçe’ye Kanda Üre Azotu olarak çevrilir. Besinler yoluyla aldığımız proteinler karaciğere geldiklerinde yapı taşlarına ayrılırlar ve parçalanırlar. Parçalanma sonrası oluşan artık ürünlerden bir tanesi üre azotodur. Daha sonra kan yoluyla böbreklere gelerek vücut dışına atılması için süzülür.

bun nedir ne demektir
BUN nedir ile ilişkili görsel. BUN testi değeri böbrek ve karaciğer fonksiyonlarıyla ilgili çeşitli bilgiler vererek hekiminizin işini kolaylaştırır.

BUN yüksekliği veya düşüklüğü olması durumunda üre azotunun karaciğerde fazlaca parçalandığı ya da böbreklerde yeterince süzülemediği düşünülür. Doğal olarak çeşitli karaciğer ve böbrek hastalıklarında bun yüksekliği ve düşüklüğü görülebilir.

BUN normal değeri dışına çıkması durumu birçok farklı değişkenden etkilenebilen kompleks bir durum olabilmektedir. Bu noktada hekiminizin alacağı tıbbi öykü, yapacağı fizik muayene ve isteyeceği diğer tahliller altta yatan patolojik durumun ortaya çıkarılması için kritik önem taşır.

BUN Testi Nasıl Yapılır?

BUN testi için öncelikle ilgili kişinin genellikle kolundan kan alınmalıdır. Bunun için kan alınacak damarın olduğu bölge anti septik solüsyonlarla temizlenir. Daha sonra hemşire veya hekim tarafından gerekli olduğu ölçüde kan alınır. Bu kan biyokimya tüpüne konulur ve hastanenin laboratuvarına yönlendirilir. Laboratuvarda özel cihazlar yardımıyla kan analizleri yapılır ve BUN değerleri tespit edilir.

Kan tahlilleri için hekiminiz aksini belirtmediği sürece aç veya tok karnına verebilirsiniz. Genelde aç veya tok karnına kan vermek kan şekeri olan glukoz değerlerinde belirgin farklılıklara yol açar ancak hekiminiz aksini belirtmedikçe BUN değeri için bu şekilde özel bir durum yoktur. BUN testi yapılmadan önceki günlerde mümkün olduğunca yoğun proteinli besinlerden uzak durmalısınız. Testin sonucunu etkileyebilir.

BUN Testi Neden Yapılır?

BUN testi değeri sadece tanı koymak için kullanılan bir parametre değildir. Bazı durumlarda tedavinin planlanması, kronik rahatsızlıkların takip edilmesi gibi çok önemli görevleride vardır. Maddeler halinde sıralamamız gerekirse şöyle olacaktır:

  1. Böbrekte çeşitli patolojik durumların gelişip gelişmediğinin belirlenmesinde
  2. Böbrekte hali hazırda var olan patolojik durumun ne derece ilerlediğinin saptanmasında
  3. Böbrek rahatsızlıkları için uygulanan tedavilerin başarılı olup olmadığının belirlenmesinde
  4. Diyaliz tedavsi alan böbrek hastalarında diyalizin etkili olup olmadığının belirlenmesinde
  5. Çeşitli karaciğer hastalıklarının tespit edilmesi sırasında
  6. Karaciğer fonksiyonlarının eksiksiz ve yeterli çalışıp çalışmadığının belirlenmesinde
  7. Hayati tehlike arz eden dehidratasyon durumunun varlığında

BUN testi değeri oldukça önemlidir.

BUN Testi Nelerden Etkilenir?

Bun testinin yapılmasını etkileyen bazı faktörler bulunmaktadır. Bu faktörlerin varlığında bun değeri olumsuz etkilenebileceği gibi doğru olmayan sonuçların ortaya çıkması durumu görülebilir.

bun testi normal degerleri
BUN testi ile ilişkili görsel.

Kortikosteroidler, diüretiklerin ve bazı antibiyotiklerin kullanılması bun değerini olumsuz etkileyebilir. Yine yaş ve cinsiyet gibi faktörlerde bun değerinde farklılıklara yol açabilir.

BUN Normal Değerleri

Bun normal değerleri hastadan alınan kanın çalışıldığı laboratuvara bağlı olarak değişkenlikler gösterir. Her laboratuvarın raferans aralığı özel tıbbi cihazların türüne göre değişir. Ayrıca normal BUN değeri incelenirken birimlere de dikkat edilmelidir.

bun normal degeri
BUN normal değerleri ile ilişkili görsel.

Tahlil sonuçlarınızda gördüğünüz BUN sonuçlarınızı internet ortamında edindiğiniz normal aralılara göre kıyaslamayınız. Bu noktada çoğu tahlil kağıdında BUN normal değeri yazmktadır.

Mayo Medical Laboratories kaynağına göre :

Erkeklerde :

  • 1 ile 17 yaş aralığında 7 – 20 mg/dL
  • 18 yaş ve üzeri yetişkinlerde : 8 – 24 mg/dL

Kadınlarda :

  • 1 ile 17 yaş aralığında 7 – 20 mg/dL
  • 18 yaş ve üzeri yetişkinlerde : 6 – 21 mg/dL

BUN Yüksekliği Nasıl Yorumlanır?

BUN yüksekliği çeşitli patolojik durumların varlığında ortaya çıkabilir. Karaciğer, böbrek ve bazı kalp hastalıklarının varlığında bu değer yüksek seyredebilir ancak hastalıkların tespiti hususunda hekiminzden profesyonel yardım almanız en doğru seçenek olacaktır.

bun yuksekligi
BUN yüksekliği ile ilişkili görsel. BUN değerinin yüksek çıkması bazı böbrek hastalıklarının varlığında görülebilir.

BUN testi için kan vermeden önce kullandığınız ilaçları hekiminize bildirmelisiniz. Protein yönüyle zengin diyetlerden yine bu süreçte uzak durmalısınız. Bu tip durumları önemsemediğinizde BUN değer yüksekliği ortaya çıkabilir.

Nadirende olsa ciddi yanık ve şok durumlarında bun değerleri yukarı doğru hareketlenme gösterebilir. Ayrıca BUN/Kreatin oranı oldukça önemli bir orandır ve dikkat edilmelidir.

BUN Yüksekliği Nedenleri

Bun yüksekliği nedenlerini özetle şu şekilde sıralarız: böbrek ile ilişkili rahatsızlıklar, sıvı alımında yetersizlikler olması, tiroid hastalıklarının varlığı, addison hastalığının olması, yüksek seviyelerde yapılan egzersizler, şeker hastalığı varlığı, hipertansiyon hastalığının varlığı, tümör ve benzeri kitlelerin var olması, gebelik olması, yanık varlığı gibi etkenlerdir. Bu faktörlerden bazıları doğrudan BUN değerine etki göstermesede dolaylı yollardan etki gösterir.

BUN Düşüklüğü Nasıl Yorumlanır?

BUN düşüklüğü yine çeşitli patolojik durumlarında varlığında görülebilir. Sıklıkla yeterli oranlarda alınamayan protein ve su tketimindeki bozukluklar bun değeri düşüklüğü yapar. Cinsiyet ve yaş faktörleri bun değerinin belirlenmesinde öenm arz eden belirteçlerdir.

bun dusuklugu
BUN düşüklüğü ile ilişkili görsel. Şekilde protein açısından zengin besinleri görmektesiniz. Protin açısından fakir yiyeceklerle beslenen bireylerde BUN değerinde düşüklük görülebileceğini unutmayınız.

BUN değerinizde düşüklük varsa tıbbi öykünüz, fizik muayene bilgileriniz ve diğer tahlillerinizle beraber hekiminiz tarafından değerlendirilmelidir. Tek başına bun düşüklüğü bazı durumlarda bir şey ifade etmeyebilir.

BUN Düşüklüğü Nedenleri

Bun düşüklüğü yapan nedenleri özetlemek gerekirse şu şekilde olacaktır: yüksek miktarda su tüketiminin olması, protin açısından fakir besinlerle beslenme, karaciğer hastalıklarının varlığı, bazı ilaçların kullanılıyor olması, besinlerin emilmesinde problem yaratan hastalıkların varlığı, gebelik varlığın bun düşüklüğü durumu ortaya çıkabilir.

BUN Değerine Hangi Bölüm Bakar?

BUN değerine baktırmak isteyen bireyler eğer herhangi bir rahatsızlığı yoksa iç hastalıkları uzmanına giderek bu taleplerini iletmelidirler. Hekiminiz öyküsünü alıp, muayenesini aldıktan sonra gerekli gördüğü durumlarda kan tahlili için kan vermenizi isteyebilir. Bu noktada dahiliye hangi hastalıklara bakar başlıklı yazımızı okumanız faydalı olacaktır.


Merak ettiklerinizi ve eklemek istediklerinizi konu alt tarafındaki yorum bölümüne yazabilirsiniz. Cevap vermekten mutluluk duyacağım.

YüksekliğiDüşüklüğüNormal Değerleri

Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesinde Eğitimimi Sürdürmekteyim. Bana erhanyavuz@mail.com veya instagram üzerinden ulaşabilirsiniz. Lütfen tıbbi sorularınızı olabildiğince konu altlarındaki yorum bölümlerinden sormaya özen gösteriniz.

Haydi Hemen Bir YORUM Yazın

Please enter your comment!
Please enter your name here