Kienböck Hastalığı’nı Hiç Duydunuz mu?

Tıbbi Kontrol : Bu yazı tıbbi açıdan Dr. Erhan Yavuz tarafından kontrol edilmiştir. ✔️

Kienböck hastalığı lunatum adı verilen el kemiğinin avasküler nekrozu yani kanlanmasında ve beslenmesinde bozulması sonucu ortaya çıkan tabloyu ifade eder. En sık olarak 20 ile 40 yaş aralığındaki erkekleri etkileme eğilimindedir. Yazı içerisinde Kienböck Hastalığı hakkında birçok farklı bilgi paylaştım. Kienböck hastalığı nedir, kienböck hastalığının tedavisi var mı ve kienböck hastalığı’nın ortaya çıkardığı belirtiler neler gibi onlarca sorunun cevabını sizler için yazdım. Ek olarak bu yazımda kienböck hastalığı için “KH” kısaltmasını kullanacağım.

Kienböck Hastalığı Nedir?

Kienböck Hastalığı, yarım ay şeklindeki Lunatum adı verilen el kemiğinin kanlanmasında bozulma sonucu gelişen tabloya verilen isimdir. Başka bir deyişle Lunatum kemiğinin avasküler nekrozudur. Genellikle fonksiyon bozukluğu ve devamında kronik ağrı süreci ile seyreder. Ünlü radyoloji uzmanı Robert Kienböck 1910 yılında hastalığı tanımlamış, sürekli maruz kalınan travmalar neticesinde ortaya çıktığını öne sürmüştür.

Robert Kienböck Kimdir?

Robert Kienböck, Kienböck hastalığını literatürde ilk olarak tanımlayan kişidir. Kendisi radyolojinin babalarından sayılır. Radyoloji branşının gelişimine katkıları çok büyük olmakla birlikte terapötik radyolojide çığırlar açmıştır. (Kaynak No:1)

kienbock hastaligi
Kienböck hastalığı kadınları daha fazla etkiler.

Kienböck Hastalığı; avasküler nekroz adı verilen dokular ve organlar için besleyici özellik gösteren kan sıvısının çeşitli etkenler nedeniyle ilgili dokuya ulaşamaması sonucunda ortaya çıkar. Sıklıkla 20 ile 40’lı yaşlarda insanları etkileme eğilimindedir. Her iki el bileğinde de kendini gösterir ve kadınlarda daha sık görülür. (Kaynak No:2)

Kienböck Hastalığı Nedenleri

Bu hastalığın tek bir nedeni olduğunu söylemek doğru olmayacaktır. Genetik zeminde ortaya çıktığı düşünülse de henüz kesinleşmemiş bazı bilgiler bulunmaktadır. Sıklıkla karşımıza çıkma ihtimali olan sebepler şunlardır:

  • Birçok insanda lunatum adı verilen el kemiğini beslemek üzere 2 damar vardır ancak bazı insanlarda bu damar 1 tanedir. Doğal olarak lunatum kemiğinin beslenmesi konusunda yetersiz kalacaktır.
  • Başka bir durumda ise kan damarlarını sayısı normal ve yeterli olsa bile kanın akışı ile ilgili bazı problemler nedeniyle lunatumun beslenmesinde sorunlar görülebilir.
  • Bileğe alınan darbe ve benzeri travma durumlarında lunatum kemiğinin beslenmesinde sorunlar görülebilir.
  • Lunatum kemiğinin normal şeklinin dışında olduğu insanlarda bu kemiğin beslenmesini zorlaştırabilir ve Kienböck hastalığının ortaya çıkmasına neden olabilir.

Radyus ve ulna adı verilen ön kol kemiklerinden sıklıkla ulna isimli olanın normalden kısa veya uzun olması sonucunda yine lunatum kemiğinin beslenmesi etkilenebilir. KH’nı ortaya çıkarabilecek faktörler incelendiğinde 4 ana başlık dikkat çekicidir.

KH’na Sebebiyet Veren 4 Temel Unsur

1- Ulnar Negatif Varyansı
2- Lunar Kemiğin Kanlanması ve Beslenmesi
3- Lunat Kemiğin Morfolojisi
4- Radyal Eğimin Açısı

Kienböck Hastalığı’nın Görülme Sıklığını Arttıran Risk Faktörleri

1- Lupus hastalığı
2- Serebral palsi
3- Gut hastalığı
4- Kansızlık hastalığı

Kienböck Hastalığı Belirtileri

El bileğinde bulunan kemikler el bileğinin sağa, sola ve diğer yönlere rahat bir şekilde hareket ettirilmesi görevinden sorumludurlar. Bu kemiklerden olan lunatumun avasküler nekrozu olduğunda şu belirtiler ortaya çıkabilir:

  • Bilek bölgesinde şişlik
  • Bilek bölgesinde ağrı
  • Bilek bölgesinde sertlik
  • Nesneleri kavrama gücünde azalma
  • Lunat kemiğin üstünde hassasiyet
  • Eli yukarı doğru çevirme hareketi yapıldığında ağrı hissedilmesi

Bu hastalığın seyri sıklıkla yıllar içinde olur. Yavaş yavaş ilerler ve ağrı ile yıllar içinde kendini belli eder. Genellikle 4 aşamada progresyon izlenir.

1.Aşama 

Lunatum kemiğinin kan dolaşımı bozulmaya başlar. Röntgen çekildiğinde kemik normal olarak izlenir. Sadece MR gibi ileri tetkiklerde saptanabilir düzeydedir.

2. Aşama

Artık lunatum kemiğinin kanlanması bozulmuştur ve kemik sertleşmeye başlamıştır. Dolayısıyla dikkatli gözler tarafından bakıldığında röntgen filminde farklılıklar saptanabilir.

3. Aşama

Kemikte parçalanma ve çökme durumu başlamıştır.

4. Aşama

Lunatum kemiği tamamen zarar görmüştür. Bundan sonra diğer kemiklerde zarar görebilir ve artrit gibi durumlar gelişebilir.

Kienböck Hastalığı Teşhisi

Kienböck Hastalığı’na sahip birçok kişi yıllar boyunca bu durumu fark edemez ve çare ararlar. Hekimlere çoğu zaman bilek ağrısı şikayeti ile başvururlar. Bu noktada bilek ağrısı için hangi bölüme gidilir başlıklı yazımı okuyabilirsiniz.

Başvurduğunuz ilgili bölümün hekimi öncelikle tıbbi geçmişinizi sorgular. Daha önce geçirdiğiniz hastalıkları, ameliyatları, kullandığınız ilaçları öğrenir. Ardından gerekli görürse çeşitli kan tahlilleri ve filmler isteyebilir. Ayrıca Lichtman Sınıflandırması bu hastalığın teşhis edilmesinde kıymetlidir. (Kaynak No:3)

Birinci aşama dediğimiz erken dönemde bu hastalığın teşhis edilebilmesi oldukça zordur. Çok deneyimli gözler röntgen filminde görebilir ya da tesadüfen çekilen MR filmlerinde görülebilir. Özetle tanısı röntgen ve MR filmleri yardımıyla konulur. Şimdi hangi görüntüleme tetkiki ne kadar yardımcı olur onu inceleyelim.

KH’da Manyetik Rezonans Görüntüleme

Mr’da T1 ağırlıklı çekilen görüntülerde lunat kemiği bölgesinde sinyalde azalma hastalığın radyolojik olarak ayırt edici durumlarından biridir. T2 ağrılıklı görüntülerde ise sinyal değişiklikleri dikkat çekicidir. (Kaynak No:4)

KH’da Direkt Grafi

KH’nın erken dönemlerinde henüz radyografide farkedecek değişiklikler oluşmamıştır. Bu değişikliklerin oluşması için hastalığın progresif özellik göstermesi gerekir. Hastalık ilerlediğinde direkt grafide eklem yüzeyinde çökme ve hafif koronal kırıkların oluşumu gözlenebilir.

KH’da Bilgisayarlı Tomografi

KH’nın tedavi planı yapılırken eğer cerrahi düşünülürse tomografiden elde edilebilecek bulgular kıymetli hale gelir. İnce kırıkları düzeltebilmek ve karpal stabiliteyi sağlayabilmek için direkt grafiden çok daha hassas sonuçlar elde etmemize yardımcı olur. (Kaynak No:5)

KH’da Nükleer Sintigrafi

KH’na ait tespit edilen bulgular başla hastalıklarda görüldüğü için günümüzde bu durum için çok kullanılan bir görüntüleme yöntemi değildir. Bulguları nonspesifik olarak görülmektedir.

Kienböck Hastalığı Tedavisi

Kienböck hastalığında tedavi genellikle teşhisin ne zaman yapıldığına bağlı olarak değişiklik gösterir. Ayrıca bireyden bireye de tedavisel farklılıklar mutlaka olacaktır. Temel olarak 3 farklı tedavi yaklaşımımıza vardır:

  • Bileği dinlendirerek lunatum kemiğinin kan oluyla beslenme yeteneğini geri kazanmasını sağlamak
  • İltihap giderici ilaçlar yardımıyla ağrıyı ve şişliği kontrol altına almak
  • Kortizon adı verilen güçlü ilaçlar yardımıyla durumu kontrol altına almak

Tüm bu tedavi şekilleriyle kontrol altına alınmayan hastalarda doktorunuz ameliyat seçeneğini masaya yatırabilir. Ameliyat seçeneği düşünülürse operasyonların komplikasyonları olduğu gerçeği göz önünde bulundurulmalıdır.

Hastalığın genel olarak tedavisi belirlenirken hastada hangi evrede olduğu önem arz eder. 1. evrede olan hastalarda immobilizasyon ve alçı işlemi ile hastalık tedavi edilmeye çalışır. 2. evrede olan hastalarda ise duruma göre sadece immobilizasyonla tedavi edilebilirken ameliyat yapılması gerekebilir. 2,3 ve 4 aşamalarda kienböck hastalığı eklem seviyelendirme ameliyatı gerekebilir. (Kaynak No:6)

Kienböck hastalığı ameliyatı revaskülarizasyon, eklem seviyelendirme adı verilen kemik uzunluğu ile oynama, lunatum kemiğinin çıkarılması, kemiklerin füzyonu, implant artroplastisi gibi birçok farklı yöntem ile yapılır.

Kaynakça:

  1. A historical report on Robert Kienböck (1871-1953) and Kienböck’s Disease – PubMed (nih.gov) Erişim Tarihi: 15.09.2021
  2. From the radiologic pathology archives imaging of osteonecrosis: radiologic-pathologic correlation – PubMed (nih.gov) Erişim Tarihi: 15.09.2021
  3. The Lichtman classification for Kienböck’s disease: an assessment of reliability – PubMed (nih.gov) Erişim Tarihi: 15.09.2021
  4. Imaging of Kienböck disease – PubMed (nih.gov) Erişim Tarihi: 15.09.2021
  5. Trispiral tomographic staging of Kienböck’s disease – PubMed (nih.gov) Erişim Tarihi: 15.09.2021
  6. Radial osteotomy for late-stage Kienböck’s disease. Wedge osteotomy versus radial shortening – PubMed (nih.gov) Erişim Tarihi: 15.09.2021

Merak ettiklerinizi ve eklemek istediklerinizi konunun alt tarafındaki yorum kısmına yazabilirsiniz. Cevap vermekten mutluluk duyacağım. Yorumlarınızı bekliyorum.

(Bu yazı ilk defa 27 Eylül 2016 tarihinde yazılmıştır. Ardından 25 Eylül 2019,15 Eylül 2021 tarihinde güncellenmiştir.)

Photo of author

Dr. Erhan Yavuz

2016 yılında Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde eğitim hayatımı tamamladım. İlk görev yerim olan Erzurum'un Narman ilçesinde Narman İlçe Devlet Hastanesi'ne atandığımda zorlu günler benim için başladı. Acil serviste doktor olarak çalışmak, canlara dokunmak güzeldi ancak kendimi tekrarlamaya başladığım hissi beni rahatsız ediyordu. Başarılı işler yapmanın ötesinde daha fazla kişiye ulaşmak ve kitlelere seslenmek gerektiğini düşünmüştüm hep. İşte tam da bu düşünceli zamanlarda atıldı temelleri Doktordan Haberler'in. Ben farklı farklı devlet hastanelerinde, sağlık kurumlarında gezerken bloğum dediğim bu siteden her geçen gün daha fazla kişiye hitap etmeye başladım. 2021'i bitirdiğimiz bu günlerde artık her gün binlere ve onbinlere ulaşmanın mutluluğu içerisindeyim. Bıkmadan usanmadan ziyaretçilerimin sorduğu sorulara doktor kimliğimle cevap vermeye devam edeceğim. Yüzbinlere, milyonlara ulaşmak dileğiyle :)

“Kienböck Hastalığı’nı Hiç Duydunuz mu?” üzerine bir yorum

  1. Merhabalar… Yaklaşık 1.5 aydır sağ el bileğim ve parmaklarımda harekete bağlı ağrı vardı doktora gittiği de mr görüntüsüne bakarak doktorum kienböck hastalığı teşhisi koydu. Bir ay boyunca bileklik kullanmanı ve kesinlikle bileğimi zorlamamamı öylesi. Bilekliği kullanıyorum ancak bileğim ve parmaklarım şişmeye başladı. Bu normal mi? Bir diğer sorum ise bu hastalık için daha uzmanlaşmış bir hekime görünmek istesem kime görünmeliyim? El cerrahisinde uzman birine mi? Kemik hastanesine mi gitmeliyim? Bu hastalığın en uzmanlaşmış doktor ünvanları nedir? Şimdiden çok teşekkür ediyorum. (35 yaşındayım cinsiyetim erkek, iltihaplı eklem romatizması hastalığım var)

    Cevapla

Yorum yapın