Makrozomi Nedir?

Makrozomi, gestasyonel yaştan bağımsız olarak doğum anında ölçülen kilonun 4000 gramın üzerinde olması durumuna verilen isimdir. Bu şekilde doğan bebeklere makrozomik bebek ya da makrozomik fetüs adı verilir. Oldukça sık görülür ve tüm gebeliklerin hemen hemen yüzde 3 ile yüzde 13 civarını etkileme eğilimi gösterir. (Kaynak No:1) Hem annein hem de bebeğin yaşamını ciddi şekilde tehlike altına sokmaktadır. Bu yazımda makrozomi ne demek, makrozomi neden olur gibi sorulara cevap verirken fetal makrozomi hakkında bilinmeyen konulara açıklık getirmeye çalışacağım. Yazımın bazı bölümlerinde fetal makrozomi için “FM” kısaltmasını kullanacağım.

Makrozomi Nedir?

Makrozomi ya da farklı bir deyişle fetal makrozomi, yeni doğmuş bir çocuğun gebelik haftasına bakılmaksızın vücut ağırlığının 4000 gramdan fazla olması anlamına gelmektedir.

Dünyadaki tüm bebeklerin yaklaşık olarak yüzde 9’u makrozomiktir. Gebe kadınlar için  makrozomik bebek oldukça riskli bir durumdur. Doğum sırasında vajina bölgesinde kanamalara bile sebebiyet verebilmektedir. Gebelikte yapılan ultrasonografilerle tespit edilebilen bu durumdaki gebe kadınlar sezaryen ile doğum yapmalıdır.

Fetal Makrozomi Nedenleri Nelerdir?

Tıp dünyasında makrozominin nedenleri cenin ya da anne kaynaklı olabilmektedir. En sık görülen anne kaynaklı nedenler obezite ve diyabetes mellitus gibi hastalıklardır. Cenin kaynaklı nedenler ise anne karnında gelişebilecek bazı hastalıkları içerir.

Aşağıda liste halinde yazacağımız faktörler makrozomi oluşumu için risk faktörleridir. İşte makrozomi neden olur sorusunun cevapları:

• Annede gestasyon öncesi veya gestasyonel diyabet var olması
• Annenin yüksek kilolu ve obez olması
• Annenin yaşı 35 ten fazla ise bebeklerin fetal makrozomili doğma olasılığı artar.
• Gebelikte annenin aşırı kilo alması
• Annenin daha önceki bebeklerinden en az birisinin fetal makrozomili doğmuş olması
• Multiparite anlamına gelen annenin çok doğum yapmış olması durumu
• Bebeğin erkek olması riski artırır.
• Anne veya babanın iri yapılı olması
• Normal süreden sonra doğan bebeklerde risk artmaktadır.
• Beckwith Weiderman Sendromu
• Sotos Sendromu
• Frajil X Sendromu
• Weaver Sendromu

Makrozomi Belirtileri ve Bulguları Nelerdir?

Fetal makrozomiye ait spesifik belirti ve bulgular görülmemekle beraber aşağıda üzerinde duracağımız belirtiler ve bulgular görülebilmektedir. Bunlardan en sık görülen makrozomik bebek sorunlarına değinelim.

Fundus Yüksekliği

Fundus yüksekliği rahmin fundus adını verdiğimiz parçası ile pubik kemik arasındaki mesafeye verilen isimdir.

Kadın doğum uzmanı hekimlere muayene olan gebe kadınların bu mesafeleri ölçülür. Bu yükseklik beklenen değerin üstünde olması fetal makrozominin beklenen bir belirtisidir.

Polihidramnios

Hamilelik sırasında fetusun korunması amacıyla anne vücudu tarafından üretilen koruyucu sıvının olması gereken miktarın üzerinde olması durumuna verilen isimdir.

Fetal makrozomide polihidramnios görülebilmektedir.

Fetal Makrozomi Komplikasyonları Nelerdir?

Fetal makrozominin komplikasyonları iki başlık altında incelenmektedir. Annede ve bebekte görülen komplikasyonlar farklıdır ve şöyledir:

Bebekte Görülen Komplikasyonlar

• Makrozomi nedeniyle annedeki fetusu tutan membranların yırtılması erken doğuma sebebiyet verebilmektedir.
• Erken doğum, sarılık,solunum güçlüğü ve dolaşım problemlerine neden olabilmektedir.
• Omuz distosisi adını verdiğimiz bebeğin omuzlarında yaralanmalar olabilir ve brakiyal pleksus zarar görebilir.
• Diyabetes mellitus hastası olan annelerin bebeklerinde hipoglisemi riskleri olabilmektedir.
• Bu bebeklerde polisitemi görülebilir.
• Gestasyonel diyabetli annelerin çocukları yüksek kan şekeri nedeniyle doğumsal bozukluklarla beraber doğabilirler.
• Metabolik senrom makrozomik bebeklerde sık görülen bir durumdur.

Annede Görülen Komplikasyonlar

• Makrozomik bebekler normal vajinal doğumu kompleks hale getirebilir.
• Sezaryen ile doğum yapılması gerekebilmektedir.
• Vajina bölgesinde yırtıkların oluşabilmesi
• Uterin kanamalarına neden olabilmektedir.
• Daha önce sezaryen öyküsü varsa uterus yırtılmaları daha sık görülebilmektedir.

Makrozomi Nasıl Teşhis Edilir?

Bebek anne karnındayken kesin tanı konulması mümkün değildir. Ancak ultrasonografi gibi yöntemlerle bu durum tahmin edilebilmektedir. USG, fetal ağırlığın ölçülmesinde bize yardımcıdır ancak yüzde 100 güvenilir değildir.

Eğer gebe kadın bahsettiğimiz risk faktörlerinden birine sahipse mutlaka ultrasonografi ile değerlendirilmelidir. En güvenilir yöntem bebek doğduktan sonra tartılması yöntemidir.

Fetal Makrozomi Nasıl Tedavi Edilir?

Eğer bir gebe kadında makrozomik bebek şüphesi varsa sezaryenle doğum yapmalıdır. Vajinal doğum yapılmak isteniyorsa forseps ve benzeri materyaller kullanılması gerekebileceği için yine hastane koşullarında doğum yapılmalıdır.

Makrozomiyi nasıl engellersiniz sorusunun cevabı risk faktörlerinde gizlidir. Risk faktörlerini yani diyabet, obezite, sedanter yaşam gibi durumları azaltırsak veya ortadan kaldırırsak önlemek için elimizden geleni yapmış oluruz.

Referanslar:

1. Fetal Macrosomia: Risk Factors, Maternal, and Perinatal Outcome (nih.gov)
2. Macrosomia – StatPearls – NCBI Bookshelf (nih.gov)

---

Merak ettiklerinizi ve eklemek istediklerinizi konu altındaki yorum bölümüne yazabilirsiniz. Cevap vermekten mutluluk duyacağım.

(Bu yazı ilk defa 29 Mart 2017 tarihinde yazılmıştır. Ardından 12 Ağustos 2021 tarihinde güncellenmiştir.)