( Tıbbi Kontrol : Bu yazı tıbbi açıdan Dr. Erhan Yavuz tarafından kontrol edilmiştir. )

Hiperbarik Oksijen Tedavisi

Hiperbarik oksijen tedavisi birçok hastalığın tedavisinde kullanılan ileri bir tedavi biçimine verilen isimdir. Genellikle hastalar internet ortamında hastalıklarına hiperbarik oksijen tedavisinin iyi gelip gelmeyeceğini merak etmektedirler. Ayrıca hiperbarik oksijen tedavisi alan hasta yorumlarını incelediğimde bazı yanlış yönlendirmelerin olduğunu gördüm. Bu noktada hemen yazımı okuyup ardından en altta yer alan yorum bölümüne hastalığınızı ve durumunuzu yazarsanız sizin için yönlendirme sağlayacağım. Haydi yazımıza geçelim.

Hiperbarik Oksijen Tedavisi Nedir?

HBOT, yani Hiperbarik Oksijen Tedavisi, hasta kişisinin tıbbi açıdan yeterli donanıma sahip sterilize bir ortamda %100 oksijen basıncı ile tedavi edilmesi olarak tanımlanmaktadır. Üzerine birçok farklı çalışma yapılmış ve medikal tedaviler arasında en popüleri olan Hiperbarik Oksijen Tedavisi, medikal tedavi gereksinimi doğuran birçok hastalıkta başvurulan bir yöntemdir. Genel olarak tek kişilik basınç odalarında uygulanan oksijen basıncı, çok kişili basınç odalarında da işlevsel olarak kullanılmaktadır. Fakat bu iki yöntem arasındaki fark maske yöntemidir.

hiperbarik oksijen tedavisi nedir
Hiperbarik oksijen tedavisi nedir ile ilişkili görsel.

Tek kişilik odalarda hasta kişilere verilecek olan oksijen basıncı direkt olarak uygulanırken, çok kişili basınç odalarında hasta kişilere maske takılmaktadır. Uluslararası standartlar gereği Hiperbarik Oksijen Tedavisi uygulanan basınç odaları bazı tıbbi yeterlilik ölçütlerine sahiptir. Basınç odalarının sterilize edilmesinden medikal araçlara, oksijen basıncını sağlayan cihazlardan maskelere kadar bütün ekipmanlar belirli hijyen kuralları gereği kontrol edilmektedir. Solunan oksijenin %100 saf olması nedeniyle bünyede bazı komplikasyonlar meydana gelebileceği için belli bir periyoda sahip olmakla birlikte “hava molaları” verilir.

Tedaviye gereksinim duyan kişilerin hastalığına bağlı olarak bu durum değişkenlik gösterir. Gün içinde solunuma maruz kalınan ortamlardaki oksijen seviyesinin yaklaşık olarak 2,5 katı olması nedeniyle baş dönmesi, baş ağrısı, kusma isteği gibi belirtiler saptansa da, bu gibi belirtiler geçicidir.

Hiperbarik Oksijen Tedavisi Nasıl Yapılır?

Hiperbarik Oksijen Tedavisi hastalığın türüne ya da medikal açıdan duyulan gereksinime bağlı olarak çeşitli belirtiler ve hissiyat yaratsa da, belirli aşamaları mevcuttur. Bunlardan ilki tıbbi literatürde “dalış” olarak adlandırılan ilk aşamadır. Tıpkı uçak kalkışı ya da ani bir yokuş inişi sırasında hissedilen boşluk hissi ve duyu tıkanıklığı gibi belirtiler gösterir. Saf oksijen nedeniyle bu gibi belirtiler gayet normal ve sağlıklı olarak tanımlanmakta ve geçici bir belirti olarak kabul edilmektedir.

hiperbarik oksijen tedavisi faydalari nelerdir
Hiperbarik oksijen tedavisinin faydaları nelerdir ile ilişkili görsel.

Tedavinin ilk aşaması olması nedeniyle geçicidir ve kısa süreli bir belirti olarak kabul edilir. Farklı yaş gruplarından hastalara uygulanması nedeniyle belirtiler farklılık gösterse de, geçici belirtiler genel yapısı itibariyle benzerlik gösterir. Basınç odasındaki oksijen miktarı arttıkça oda ısısında da paralel bir şekilde artış gözlemlenmektedir. Bu aşama ikinci seviye olarak kabul edilmektedir. Zira oda ısısının artmasıyla birlikte özellikle panik atak yatkınlığı olan ya da kapalı mekân korkusu bulunan kişiler bir buhran geçiriyormuş hissine kapılırlar.

Yaşanan bu kısa süreli nöbetler kişide tahammülsüzlük ve daralma hissiyatı yaratır. İkinci aşamadan sonra Hiperbarik Oksijen Tedavisi tam anlamıyla başlamış olup yaklaşık olarak 2 ila 3 saat arası sürmektedir. Bu süre hastalığın türüne, hastanın yaş, cinsiyet ve varsa alerjik durumlarına göre farklılık gösterir.

Hiperbarik Oksijen Tedavisi Hangi Hastalıklarda Kullanılır?

Aşağıda lisste halinde hiperbarik oksijen tedavisinin kullanıldığı hastalıkları vereceğim. Hastalığınızla ilgili şüpheleriniz varsa alttaki yorum bölümüne yazmanız haline cevaplayacağım. İşte hiperbarik osjijen tedavisinin iyi geldiği hastalıklar:

  1. Karbonmonoksit zehirlenmesi
  2. Siyanür zehirlenmesi
  3. Gazlı gangren
  4. Damar hastalıkları
  5. Osteomyelit
  6. Hava ve gaz embolileri
  7. Aktinomikoz
  8. Diyabetik yaralar
  9. Dekompresyon hastalığı
  10. Yumuşak doku enfeksiyonları
  11. Termal yanıklar
  12. Retinal arter tıkanıklığı hastalığı
  13. Radyasyon nekrozu

Bunların dışında iyi geldiği bazı durumlarda bulunmaktadır. Günümüzde kovid-19 üzerinde hiperbarik oksijen tedavisinin etkisi bile çalışılmaktadır.

Hiperbarik Oksijen Tedavisinin Yan Etkileri

Göz Üzerine Yan Etkileri

Tedavi sonrası miyop riski vardır. Bu durum her ne kadar korkutucu görünse de, uzak görme yetisi yalnızca kısa bir süreliğine hayatınızı etkiler. Tedavinin ardından sonraki gün ve ilerleyen günlerde görme yetiniz eski hâline döner.

Beyin Üzerine Yan Etkileri

Basınç odalarındaki oksijen seviyesinin yüksek olması nedeniyle beyin hücreleri kısmi olarak zarar görebilir. Merkezi sinir sisteminin aşırı oksijene maruz kalması, kişinin sinir harbinin yükselmesine, huzursuzluk göstermesine ve tahammül eşiğinin düşmesine yol açar. Geçici bir durum olması nedeniyle önemsiz olarak kabul edilebilir.

Akciğer Üzerine Yan Etkileri

Yaklaşık 3 saat süren HBOT tedavisi nedeniyle özellikle solunum yollarında kısa süreli bir tahriş meydana gelebilir. Bu tahriş solunum yolu enfeksiyonlarına yol açabildiği gibi, beraberinde solunum yollarında ve akciğerlerde bir yanma hissi de yaratabilir. Fakat günümüz teknolojik ve tıbbi imkânları gereği alınan önlemler, söz konusu yan etkileri en alt seviyeye indirmiş durumdadır.

Kulak ve Sinüs Üzerine Yan Etkileri

Oksijen seviyesinin yarattığı basınç nedeniyle kulaklarda tıkanma, sinüslerde akıntı ve yanma hissi oluşabilir. Genelde hava molaları ile çözülen bu durum, şayet hasta tek kişilik basınç odasında tedavi görüyor ise basınç seviyesinin kısa süreli düşürülmesi ya da basıncın kapatılması ile çözüm üretilebilir.

Klostrofobik Etkiler

Özellikle kapalı mekân korkusu olan ya da panik atak yatkınlığı bulunan hastalar, basınç odalarında yaşadıkları korku nedeniyle zorluk yaşayabilirler. Bu durumun önüne donanımlı sağlık ekiplerinin telkinleri ve gerek görülmesi durumunda düşük doz sakinleştirici verilmesi ile geçilebilmektedir.

Hiperbarik Oksijen Tedavisinin Faydaları

  • Fibroblastik proliferasyonun artmasını sağlar
  • Antibiyotiklerin etkisini güçlendirir
  • Birçok farklı GF üretimini ve etkinliklerin artışını sağlar
  • Doku hipoksisini gidermeye yardımcı olur
  • Epitelizasyonu destekler
  • İnflamatuar sitokinlerin üretimini azaltmaya fayda sağlar
  • Halk arasında “vurgun” olarak bilinen dekompresyon hastalığını tedavi eder
  • Embolisi hastalığını tedavi eder
  • Varsa kan dolaşımında veya dokulardaki kabarcıkların küçülmesini, tedavi edilmesini sağlar

Hiperbarik oksijen tedavisi başlıklı konumuzu bitirmiş bulunuyoruz. Merak ettiklerinizi ve eklemek istediklerinizi konu altındaki yorum bölümüne yazabilirsiniz. cevap vermekten mutluluk duyacağız.

Kaynakça:

  1. Marvin Heyboer – Hyperbaric Oxygen Therapy: Side Effects Defined and Quantified – Erişim Tarihi : 10 Ocak 2021

(Bu yazı ilk defa 24 Mart 2018 tarihinde yazılmıştır. Ardından 10 Ocak 2021 tarihinde güncellenmiştir.)

“Hiperbarik Oksijen Tedavisi” üzerine 3 yorum

  1. merhaba;yaşım 55 ,kadın ,gebze-kocaeli de oturuyorum
    geçen sene marmara üniversitesi pendik eğitim ve araştırma hastanesinde ,07.10.2020 tarihinde karaciğer sirozu ve kronik viral hepatit c teşhisi koyuldu,
    acaba bu tedavi bu hastalığa uygun mudur?
    saygılarımla

    Cevapla
    • Merhabalar, öncelikle geçmiş olsun.
      Siroz hastalığında hiperbarik oksijen tedavisinin karaciğerin yenilenme hızına faydalı olduğu bilinmektedir. Bu hususta bu çalışmada yer alan hekimlere ulaşıp muayene sonrası tedavi durumu hakkında bilgi alabilirsiniz.
      Sağlıklı ve mutlu günler dilerim.

      Cevapla
  2. merhaba,yaşım 63 kiom 53 izmirde yaşıyorum ssk emeklisiyim.2013 yılında ege üniversitesi k.b.b. biyopsi alınarak sağ üst damakta tümör alındı ,2 ay sonra 30 gün yüzden radyoterapi -5 gün de kemoterapi düşük dozda aldım. 2016 yılında ise ani bir bayılma ile bozyaka hast.beyin cerrahide ameliyatla crp nin 245 olması dolasıyla iltihap cerrahi ops.ile temizlendi.3 gün yoğun 3 hafta ise servisde damar yolu ile antibiyotik tedavisi oldum daha sonra eptantoin ve kepra tab tedavisi oluyorum.her iki hastalığında rutin kontrollarına MR ve EEG ile devam etmekteyim. her şey yolunda .fakat 2017-2018 kış ayları dahaçok; diğer aylarda ise sağ göz altı kemikte yoğun ara sıra gelen ağrı ve sinir çekilmesi ve de hissizlik olmakta…. Başkent hast.k.b.b. doktoru kulak temizliği ile biraz bu ağrı azaldı(göz kotrollarında sorun yok) bana HBOT tedavisi önerdi.
    yalnız kullandığım ilaçlar ve panik ataklık var .mr çekimlerim bile 15 dk.olsada çekime eşim ile giriyorum
    bu durumda ne yapmam gerekir.lütfen yardımcı olacak bigilerinizi bekliyorum.teşekkür ederim….

    Cevapla

Yorum yapın