Bireylerin hayatlarındaki en heyecanlı günlerden biri olan nikah için, birtakım formalitelerin yapılması gerekmektedir. Bu formaliteler arasında da, çiftlerin sağlık kurumlarından alacakları evlilik için sağlık raporu gelmektedir.
Esasen Türk Medeni Kanunu’nun bir hükmü olarak yasal mevzuata dayandırılan nikah için sağlık raporu, çiftlerin sorun ihtiva edici sağlık problemlerinin varlığında evlenmelerine engel olup olmadığının belirlenmesi amacıyla istenmektedir. Bu rapor sayesinde çiftlerin evlenmelerinde bir engel olup olmadığı tespit edilecektir. Bu yazımda 2024’e girdiğimiz şu günlerde özet şeklinde ve aşama aşama yapılması gerekenleri anlatacağım.
Evlilik için Sağlık Raporu Nasıl Alınır?
Öncelikle evliliğimizi gerçekleştirebilmek adına alacağımız sağlık raporu için bir sağlık kurumuna başvurmamız gerekmektedir. Peki bu raporu alabilmek için hangi kurumlara başvurabilirim:
| Kurum | Kapsam |
|---|---|
| Aile Sağlığı Merkezi | Zorunlu sağlık taraması kapsamında kan tahlili, idrar tahlili, akciğer filmi ve diğer gerekli tetkikler yapılır. |
| Devlet Hastanesi | Aile Sağlığı Merkezi’nde yapılan zorunlu sağlık taramasının yanı sıra, çiftlerin ihtiyaç duyduğu diğer tetkikler de yapılabilir ancak kişiler ilk başta aile hekimlerine başvurmalı ve aile hekimleri gerekli görürse devlet hastanelerine gitmelidir. |
| Özel Hastane | Aile Sağlığı Merkezi ve devlet hastanesinde yapılan zorunlu sağlık taramasının yanı sıra, çiftlerin ihtiyaç duyduğu diğer tetkikler de yapılabilir ancak ilk önce aile hekimin başvurulmalıdır. |
Unutulmaması gereken raporu düzenleyecek olan kişinin aile hekiminiz olduğudur. 2024 yılı itibariyle düğün için sağlık raporu almak isteyen vatandaşların adresi “Aile Sağlığı Merkezi” dir. Aile sağlığı merkezinde kendi aile hekiminizi bulmalı ve ona başvurmalısınız. Kendi aile hekiminize çeşitli nedenlerle ulaşamıyor ve mağduriyet yaşıyorsanız hekim değişikliği yapabilirsiniz. Hekim değiştirme formu için buraya tıklayabilirsiniz. Bu formla beraber bağlı bulunduğunuz ilçenin toplum sağlığı merkezine başvurmanız halinde değişimler sağlanacaktır.
Eş adayınızla beraber kendi aile hekiminize başvurduktan sonra artık işlemleri başlatmış bulunmaktasınız. Aile hekiminiz sizi muayene edecek, çeşitli tahlil ve tetkikleri isteyecektir. İstenmesi olası tahlil ve tetkikler hakkında aşağıdaki tabloda kısa bilgiler vermiş bulunmaktayım.
| Tahliller ve Tetkikler | Açıklama |
|---|---|
| Kan tahlili | Kan grubunu, kan sayımını ve enfeksiyonlara karşı durumu belirlemek için yapılmaktadır. |
| Akciğer filmi | Akciğer hastalıklarına karşı genel durumu belirlemek için yapılmaktadır. |
| Cinsel yolla bulaşan hastalıklar için testler | HIV, hepatit B, hepatit C, frengi ve sifiliz gibi cinsel yolla bulaşan hastalıkları belirlemek için yapılır. |
| Kalıtsal hastalıklar için testler | Akdeniz anemisi, talasemi, fenilketonüri, SMA gibi kalıtsal hastalıklara sahip olma riskini belirlemek için yapılır. |
Rutin kanlarınızı verdiniz, filmlerinizi çektirdiniz. Peki başka ne olacak? Şu an hali hazırda talasemi taramaları ve SMA taramaları artık aktif olarak yapılmaktadır. Hastadan rutin kanları için verdiği kanlar dışında bir tüp kan daha alınır. Alınan bu kan özel yöntemlerle işlendikten sonra Ankara’daki laboratuvarlara gönderilir. Ankara’da yer alan laboratuvarda çalışıldıktan sonra en kısa süre içerisinde sonucunu çıkarılır.
ÖNEMLİ BİLGİ: SMA taramaları 2023 sonu itibariyle ortalama olarak 10-60 gün bandında sonuçlanmaktadır. Bu sürelerin 2024 yılı içerisinde çok daha kısa sürelere düşeceğini umut ediyorum. Bu veri tamamen yoğunlukla, çalışılan laboratuvar ve bazı diğer faktörlerle doğrudan ilişkilidir. Sağlık Bakanlığı bu taramalar hususunda oldukça hassas davranmakta ve en kısa süre içerisinde sonuçlanması sağlanmaktadır.
Tüm bu muayene işlemleri bittikten ve sonuçlandıktan sonra aile hekiminiz sağlık raporunuzu verecektir.
Evliliğe Engel Hastalıklar: Gerçekler ve Efsaneler
İnternette gezinirken çok fazla sayıda hastalığın ve durumun evliliğe engel olduğuna dair onlarca farklı yazı okudum. Değerli ziyaretçilerimden ricam bilgi kirliliklerine itibar etmemeleridir.
Evliliğe engel olabilecek ya da iki kişi için kesinlikle evlenemez denebilecek durumların sayısı oldukça azdır. Şimdi bu durumlara tablo üzerinden bakalım.
| Hastalık | Tanım | Evliliğe Engel Mi? |
|---|---|---|
| Akıl hastalığı | Kişinin temel yaşamsal fonksiyonlarını yerine getirmesini engelleyecek nitelikte olan akıl ve ruh sağlığı problemleri. | Evet |
| Cinsel yolla bulaşan hastalıklar | Tedavi edilmediği takdirde çiftlerin birbirine bulaşabilir ve önemli farklı sağlık sorunlarına yol açabilir. | Evet (Kısmi) |
| Salgın hastalıklar | Toplumda çok hızlı bir şekilde yayılabilir ve ciddi sağlık sorunlarına sebebiyet verebilir. | Evet (Kısmi) |
| Kalıtsal hastalıklar | Çiftlerin çocuklarında ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir. Günümüzde SMA hastalığı bunun en dikkat çekicilerinden biridir. | Evet (Kısmi) |
“Evet (Kısmi)” olarak belirttiğim durumlar tedavi ve rehberlik hizmet alınması sonucunda evliliklere engel olmayan durumları belirtmektedir. Yani bunlar hekiminiz tarafından gerekli görülen tedavileri ve rehberlik hizmetlerini alıp diğer gereklilikleri yerine getirirseniz evlenmenizde bir sakınca görülmeyen durumlardır. Kişinin akıl sağlığı yerinde değilse, kendi temel yaşamsal fonksiyonları yerine getiremiyorsa bu kişiler için evliliğe engel durum teşkil edebilir. Akıl sağlığının yerinde olduğu heyet tarafından onanırsa evlenmesinde sakınca bulunmayacaktır. Bu durum Türk Medeni Kanunu’nun ilgili maddelerini buraya tıklayarak okuyabilirsiniz.
Ayrıca Umumi Hıfzıssıha Kanunu’nun 123. maddesi ve ilgili diğer maddelere göz atmak için buraya tıklayınız.
SMA Taraması: Bebeğinizin En Büyük Şansı
SMA yani tıp dilinde spinal musküler atrofi olarak bilinen kas hastalığını çevrenizden, sosyal medyadan, haberlerden veya diğer kaynaklardan mutlaka duymuşsunuzdur. İnsanlar SMA’lı bebeklere sahip olabiliyorlar ve tedavileri çok çok pahalı olduğu için aylarca tedavi parası toplamaya çalışmaktalar. Hem maddi hem manevi olarak oldukça yıpratıcı süreçler geçiren ailelerin ve hastaların sayısının artması üzerine Sağlık Bakanlığı ücretsiz olarak bu testleri evlenen çiftlere uygulamaya başlamıştır. Şimdi bu testin genel özelliklerini tablodan inceleyelim.
| Özellik | Açıklama |
|---|---|
| Tanım | Spinal musküler atrofi (SMA) hastalığını tespit etmek için yapılan bir genetik testtir. |
| Amacı | SMA hastalığının erken teşhisi ve tedavisini sağlamaktır. |
| Yapılış Şekli | Anne ve babadan kan örneği alınarak mutasyon taraması yapılmaktadır. SMN1 genindeki mutasyonlar araştırılır. |
| Sonuç | Test sonucu, kan örneği alınan annenin ya da babanın hasta geni taşıyıp taşımadığı belirlenir. |
| Fiyat | Türkiye’de ücretsiz olarak yapılmaktadır. |
| Yapan Kurum | Türkiye Halk Sağlığı Kurumu |
| Uygulama zamanı | Evlilikten önce veya evlilikten sonraki özel durumlarda yapılır. |
| Riskler | Testin herhangi bir riski yoktur. |
Sma taraması için aile hekiminize gittiğinizde ilk önce erkekten kan alınmaktadır. Erkekten alınan kan sonucunda mutasyon saptanmazsa evlilik açısından sorun yok demektir. Eğer erkekten alınan kanda mutasyon saptanırsa bu sefer kadından kan alınır. Eğer kadından alınan kanda mutasyon saptanmazsa yine evlilikte sorun yok demektir. Eğer anneden alınan kanda mutasyon saptanırsa problem bu noktada başlamaktadır. Çünkü hem anne adayı hem baba adayında mutasyon görülmüştür ve artık çocukta SMA hastalığı ortaya çıkma olasılığı vardır. Bu olasılıkları tabloda net olarak inceleyebiliriz.
| Ebeveynin Durumu | Çocuğun Durumu |
|---|---|
| Her ikisi de taşıyıcı | %25 SMA hastası, %50 taşıyıcı, %25 sağlıklı |
| Her ikisi de sağlıklı | %100 sağlıklı |
| Bir ebeveyn taşıyıcı, diğeri sağlıklı | %50 taşıyıcı, %50 sağlıklı |
Bir hastam için kendi vermiş olduğum Evlilik Sağlık Raporu örneğini sizlerle paylaşıyorum.
Evlilik Sağlık Raporu Sık Sorulan Sorular
Evlilik İçin Sağlık Raporu Kaç Günde Alınır?
Raporun oluşturulabilmesi için birtakım kan testleri yapılmakta ve Akciğer filmi çekilmektedir. Kan testi genellikle bir saat içerisinde neticelense de, çekilen film için bir gün bekleyebiliyorsunuz. İşlemlerinizi en hızlı şekilde ve ücretsiz olarak yönetebilmek için aile hekimizin bulunduğu sağlık ocağına mesai saati başlar başlamaz gidebilirsiniz. Tabi sağlık ocağında Verem Savaş Dispanseri gibi akciğer filminin çekilmesine olanak sağlayan cihazların bulunması gerekiyor.
Evlilik İçin Sağlık Raporu Geçerlilik Süresi Ne Kadar?
Sağlık raporu aksi belirtilmediği sürece aldığınız günden itibaren altı ay belgenin geçerlilik süresi bulunmaktadır. Ancak bu süreden sonra rapor geçerliliğini kaybeder ve nikah için yeniden sağlık raporu almanız gerekebilir. Bazı durumlarda belgenin geçerlilik süresini hekiminiz belirler.
Resmi Nikah için Sağlık Raporu Zorunlu mu?
Kanunlar ile koruma altına alınmış evlilik kurumu içinrapor zorunlu ve şarttır. Resmi nikah kıymak isteyen tüm çiftler, sağlık raporunu almak zorundadır.
Eşimle Beraber Sağlık Raporu Alabilir miyim?
Evlenmek isteyen bireyler, sağlık raporu almaya birlikte gidebilecekleri gibi ayrı ayrı da gidebilirler. Netice itibarıyla sağlık raporu işlemleri bireysel olarak uygulanmakta ve bu nedenle birlikte olmanın, tek olmanın hükmü kalmamaktadır.
Nikah için Sağlık Raporu Ücreti Ne Kadar?
Eğer bu testler için kamu kurum ve kuruluşlarını tercih ederseniz işlemlerinizin hepsi ücretsiz olarak yapılır. Ancak evlilik için sağlık raporunu özel hastanelerden almayı tercih ederseniz ücret ödemek zorunda kalabilirsiniz.
Evlilik İçin Sağlık Raporunda Hastalık Çıkarsa Ne Olur?
Çiftlerden herhangi birinde hastalık tespit edilirse öncelikle bu hastalığın tedavi edilmesi istenir. Tedavi olunduktan sonra çiftlerin evlenmek için önlerinde herhangi bir engelleri bulunmamaktadır.
50 Yaş Üstü Kadınlar Evlilik için Sağlık Raporunu Nasıl Alır?
Diğer bireylerle benzer şekildedir ancak menopoz dönemine giren veya çocuk yapma ihtimali olmayan bireylerde bazı testlerin yapılmasına gerek olmayabilir.
60 Yaş ve Üzeri Kadınlar Evlilik İçin Sağlık Raporunu Nasıl Alır?
Bazı durumlarda bu bireyler için heyet raporu alınması istenebilir. Detaylı bilgi için mutlaka aile hekiminize başvurunuz.
Dilerseniz bu noktadan sonra detaylı bir şekilde hazırlamış olduğum sağlık raporu alma rehberini okuyabilirsiniz. Sizlere faydalı olacağını düşünüyorum.
Merak ettiklerinizi ve eklemek istediklerinizi konu altındaki yorum bölümüne yazabilirsiniz. Cevap vermekten mutluluk duyacağım. Yorumlarınızı bekliyorum.
(Bu yazı için ilk defa 23 Kasım 2017 tarihinde yazılmıştır. Ardından 13 Ekim 2023 tarihinde güncellenmiştir.)
