İnsan vücudunun sıvı elektrolit dengesini, kanda dolaşan bazı maddeler korur. Bu maddelerin en önemlilerinden birisi proteinlerdir. Sıvı dengesini korumakla görevli olan proteinlerden albümin, insan kanındaki en fazla bulunan protein türüdür. Karaciğer tarafından üretilen albümin, kanın akışkanlığını sağlama görevini üstlenmektedir.
Albümin, insan vücudunda bulunan proteinlerin yaklaşık olarak %60’ını oluşturmaktadır. Kan içerisinde taşınması gereken hormon, vitamin, ilaç ve mineral gibi maddelerin taşınmasını sağlamaktadır. Bu özelliği ile dokuların beslenmesine ve onarılmasına çok büyük bir katkı vermektedir.
Kandaki albümin seviyesini ölçmek için yapılan albümin testi, doktorlar tarafından farklı nedenlerden dolayı istenebilir. Şimdi bu nedenleri irdeleyelim.
Albümin Testi Neden Yapılır?
Albümin, karaciğer ile direkt olarak ilgilidir. Çünkü karaciğer, insan vücuduna giren besinleri alır ve bunları farklı proteinlere çevirir. Albümin de karaciğer tarafından üretilen bir proteindir. Albümin testi, insanların karaciğerlerinde sorun olup olmadığını anlamak için yapılır. Bu testle birlikte kreatinin, prealbümin, kan üre nitrojeni gibi veriler de kontrol edilir.
Doktor tarafından yapılan kontrollerde karaciğerde bir bozukluk tespit edilir ya da şüphelenilirse albümin testi yapılır. Karaciğerde sorun olduğunu gösteren belirtilerden bazıları şunlardır:
- Deride ve gözde sararma
- Aşırı ve ani kilo kaybı
- Göz çukurları, karın ve bacak bölgesinde şişkinlik
- Sürekli yorgunluk hali
- İştahsızlık
- Koyu renkli idrar
- Kaşıntı
Albümin testi sadece karaciğerdeki sorunlar nedeniyle yapılmaz. Böbrek rahatsızlıkları ve kronik pankreatit şüphesinde de bu teste başvurulabilir. Böbrek rahatsızlıkları kendisini idrarda azalma, köpüklü ve kanlı idrar, böbrek bölgesinde ağrı gibi belirtilerle gösterir. Kronik pankreatitin ise kendine has farklı belirtileri vardır.
Albümin Testine Hazırlık Nasıl Yapılmalı?
Albümin testi, vücuttaki başta karaciğer ve böbrek olmak üzere farklı noktalardaki rahatsızlıkların doğru bir şekilde tespit edilmesi için yapılmaktadır. Buna bağlı olarak da testten önce bir takım hazırlıkların yapılması söz konusu olabilir.
Albümin testi yapılmadan önce doktora, kullanılan bütün ilaçların söylenmesi gerekiyor. Özellikle büyüme hormonları içeren ilaçlar, insülin ve anabolik steroidler testin sonucunu etkileme özelliğine sahiptir. Doktor tarafından testten önce bırakılması gereken ilaçlar söylenecektir. Bunların bırakılması ve diğer önerilere uyulması gerekiyor. Bunların haricinde ekstra bir hazırlık yapılmasına gerek yoktur.
Albümin Testi Nasıl Yapılır?
Albümin testi için görevli olan sağlık personeli, ilk olarak kan alacağı bölgeyi alkollü çubuk ya da antiseptik özelliği olan mendille temizler. Sonra damarların daha belirgin hale gelmesi için kolun üst tarafını bir bantla bağlar. Son olarak ise bir iğne yardımı ile flokana kan çekilir.
Albümin Normal Değeri Kaç Olmalıdır?
Yapılan testin yorumlanmasında bazı rakamlar referans alınmaktadır. İnsanların sahip olması gereken normal seviyedeki albümini gösteren söz konusu rakamlar şu şekildedir:
| Yaş Grubu | Referans Değerleri (g/dL) |
|---|---|
| Yetişkinler | 3,4 – 5,4 |
| Bebekler | 2,8 – 4,6 |
| 1-12 yaş | 3,5 – 5,2 |
| 13-18 yaş | 3,4 – 5,4 |
| Yaşlılar | 3,2 – 5,2 |
Yetişkinlerde kanda bulunması gereken albümin miktarı 3,4 ila 5,4 g/dL arasında olmalıdır. [1]Physiology, Albumin – StatPearls – NCBI Bookshelf (nih.gov)
Albümin Düşüklüğü (Hipoalbüminemi)
Yapılan test sonuçları, yukarıda belirtilen rakamların altında ise test yapılan kişide albümin düşüklüğü vardır. Albümin düşüklüğünün göstereceği hastalıklar ve rahatsızlıklar şunlar olabilir:
- Yetersiz beslenme
- Çölyak hastalığı
- Crohn hastalığı
- Nefrotik ya da nefritik sendrom
- İltihap
Bu aşamadan sonra doktor, albümin düşüklüğünün kesin olarak karaciğer kaynaklı olduğuna inanıyorsa ekstra testler isteyerek sebep olan hastalığının kesin teşhisini koyacaktır. Hepatit, siroz ve hepatoselüler nekroz gibi hastalıklar, bu ekstra testler ile çok daha kesin olarak teşhis edilir.
Albümin Düşüklüğü Nedenleri
Albümin düşüklüğüne neden olacak farklı durumlar vardır. Bunlardan bazıları şunlardır:
- Yetersiz ve kötü beslenme sonucu vücuda yeterince protein alınmaması
- Vücudun
farklı nedenlerden dolayı üretilen albümini atması. Bunun nedenleri ise şunlar
olabilir:
- Böbreklerdeki fonksiyon kaybı
- Hepatit ve benzer karaciğer hastalıkları
- Kalp rahatsızlıklarından bazıları
- Kullanılan ilaçların yan etkileri
- Enfeksiyonlar
Albümin Düşüklüğü Belirtileri
Albümin seviyesinde ciddi bir düşüş yaşanmadığı sürece bir belirti görülmeyebilir. Fakat ciddi düşüşle birlikte şunlar gözükecektir:
- Vücudun tamamında ya da sadece bir bölgesinde şişkinlik
- Yorgunluk
- Kramplar
- İştahsızlık
- Mide bulantısı
- Nefes almada zorlanma
- Cildin kuruması
Albümin Düşüklüğü Nasıl Tedavi Edilir?
Düşük albümin seviyesinin arttırılması için farklı yollar kullanılabilir. Bunlardan ilki, beslenmenin güçlendirilmesidir. Protein açısından zengin olan besinlerin tüketilmesine biraz daha ağırlık verilir. Eğer beslenmeye rağmen albümin seviyesinde kayda değer bir artış yoksa bu defa ilaç tedavisine başlanır. Kullanılacak olan ilaçlarla albümin seviyesi desteklenecek ve normal seviyeye gelmesi sağlanacaktır.
Fakat bunlardan önce albümin düşüklüğüne neden olan rahatsızlığın tedavisi yapılmalıdır. Aksi durumda farklı şekillerde yükseltilen albümin, bir süre sonra tekrar düşerek eski seviyesine dönecektir. Aşağıda liste şeklinde albümin değerinin yükselmesine katkıda bulunma olasılığı olan besin kaynakları sıralanmıştır.
- Kırmızı et: Yüksek kaliteli protein kaynağıdır.
- Yumurta: Protein ve diğer besin maddeleri açısından daha zengindir.
- Süt ürünleri: Protein, kalsiyum açısından zengindir.
- Baklagiller: Protein ve lif açısından oldukça zengindir.
- Yağlı tohumlar: Yağlı tohumlar, protein ve omega-3 yağ asitleri açısından zengindir.
Albümin Yüksekliği (Hiperalbüminemi)
Yapılan testte, albümin seviyesi belirtilen aralığın üzerinde ise albümin yüksekliği söz konusudur. Albümin yüksekliğinin çeşitli sebepleri olabilir. Şimdi bu sebepler üzerinde duralım.
Albümin Yüksekliği Nedenleri
İnsanlardaki albümin seviyesinin aşırı artmasına neden olan durumlar şunlardır:
- Kemik iliği bozukluğu
- Dehidrasyon
- HIV / AIDS
- Amiloidoz
- Kronik inflamatuar
- Multi miyelom
- Kalp yetmezliği
- Yetersiz beslenme
- Şiddetli susuzluk
Albümin Yüksekliği Belirtileri
Kanda yükselen albümin seviyesi, disfonksiyon belirtisi olup buna bağlı olarak insanlarda farklı belirtilerin ortaya çıkması söz konusudur. Aşağıda yer alan albümin yüksekliği belirtileri, bazı insanlarda gözlemlenirken bazılarında ise sadece birkaçı görülmektedir. Bu belirtiler şu şekildedir:
- Yorgunluk
- Bulantı
- İshal
- Açıklanamayan kilo kaybı
- Ateş
- Karıncalanma veya uyuşma
- Ayakta ya da otururken baş dönmesi
Albümin Yüksekliği Tedavisi
Albümin yüksekliği tespit edildiğinde tedavi sürecine tam olarak başlanmadan önce buna sebep olan farklı bir durum olup olmadığının anlaşılması için farklı testlerin uygulanması söz konusu olacaktır. Bu aşamadan sonra ise kişinin kendisine özel yöntemlerle tedavi edilecektir.
Albümin Testi Komplikasyonları Var mı?
Albümin testi (kan), damar yolundan alınan kan ile yapılır. Son derece basit bir işlem olmasına karşın her tıbbi işlemde olduğu gibi bunda da bir takım komplikasyon riskleri vardır. Buna bağlı olarak testten önce kan inceltici ilaçlar alınıyorsa mutlaka doktora söylenmelidir. Oluşabilecek komplikasyonlardan bazıları şu şekildedir:
- İğnenin kullanıldığı bölgede kanama ve morarma
- Cilt altında kan birikmesi
- Kan alınan bölgede enfeksiyon
- Kan görme sonucunda bayılma
İdrarda Albümin Testi
Yukarıda kandaki albümin miktarının ölçüldüğü test hakkında ayrıntılı bilgiler verilmiştir. Albümin, idrar testi ile de ölçülmektedir. Bu test genellikle böbrek fonksiyonlarının kontrolü için yapılmaktadır.
İdrarda Albümin Testi Neden Yapılır?
Böbrekler bilindiği gibi insan vücudundaki kanın süzülmesi görevini yaparlar. Bunu yaparken de kandaki zararlı toksinleri alırlar fakat yararlı olan proteinlerin geçmesine izin vermezler. Böylece proteinlerin idrar ile atılması engellenmiş olmaktadır. Fakat olası böbrek rahatsızlıkları, bu işlevin tam olarak yerine getirilmesini engeller.
Böbreklerdeki rahatsızlıklardan ya da şeker hastalığından şüpheleniliyorsa doktorlar tarafından bu test istenmektedir. Bu testle birlikte farklı testlerin istenmesi de söz konusu olabilir. Kreatinin ve üre nitrojeni en fazla istenen diğer testlerdendir.
Albümin Testi Sonuçlarının Yorumlanması
İnsan idrarındaki albümin miktarı, normalde 20 mg’den daha azdır. İdrardaki toplam protein miktarı ise 150 mg’den düşük olmalıdır. İdrardaki albümin miktarının daha yüksek olması, böbreklerde yaşanan bir soruna işaret eder.
| Parametre | Yetişkinler | Çocuklar | Yaşlılar |
|---|---|---|---|
| Referans Değerleri (mg/dL) | 0 – 8 | 0 – 5 | 0 – 8 |
| 24 Saatlik İdrarda Referans Değerleri (mg) | 0 – 150 | 0 – 75 | 0 – 150 |
İdrarda Albümin Testi Nasıl Yapılır?
Bu test için doktorlar tek seferlik idrar isteyebileceği gibi belli bir zaman dilimindeki idrarları da isteyebilir. Bunun için kullanılan özel kaplar vardır ve bunlara istenilen süredeki idrar toplanarak laboratuvara teslim edilir. Daha sonra özel cihazlarda tahlil yapılır ve sonuçlar doktora gönderilir.
İdrarda Albümin Testi Komplikasyonları Var mı?
Bu testin herhangi bir komplikasyon riski yoktur.
Albümin Testi Sonuçlarını Etkileyen Unsurlar
İnsanların kullandıkları ilaçlar ya da mevcut farklı hastalıkları, idrardaki albümin miktarını etkileyebilir. Bunların doktora testten önce bildirilmesi gerekir. Aksi durumda sonuçların yanlış yorumlanması söz konusu olacaktır. İdrardaki albümin miktarını etkileyen hususlar şunlardır:
- İdrar yolu enfeksiyonu
- Hamilelik
- Yüksek ateş
- Yüksek tansiyon
- Yüksek kan şekeri
- Mesane vb. kanserler
- Glomerulonefrit
- Lupus
- Bazı ilaçlar
Testten önce doktor tarafından bırakılması istenen ilaçların bir süre alınmaması gerekir.
Merak ettiklerinizi ve eklemek istediklerinizi konu altındaki yorum bölümüne yazabilirsiniz. Cevap vermekten mutluluk duyacağım. Yorumları bekliyorum.
(Bu yazı ilk defa 20 Ekim 2018 tarihinde yazılmıştır. Ardından 20 Ekim 2023 tarihinde güncellenmiştir.)
Kaynakça
