Eritema Multiforme

Tıbbi Kontrol : Bu yazı tıbbi açıdan Dr. Erhan Yavuz tarafından kontrol edilmiştir. ✔️

Eritema Multiforme, genellikle enfeksiyonlarla veya bir takım ilaçlarla tetiklenen ve hedef hücrelerinin görülmesiyle tanı koyulan bir hastalıktır. Bu yazımda eritema multiforme nedir, nedenleri nelerdir gibi sorulara cevap verirken Eritema Multiforme kesin çözüm var mı gibi konulara da açıklık geitreceğim. Haydi yazımıza geçelim.

Eritema multiforme ne anlama gelir? – Bu hastalık deride hedef hücrelerin oluştuğu bir çeşit cilt hastalığıdır. Eritem kelimesi deride ortaya çıkan kızarıklıkları gösterir. Multiforme ise çok çeşitli formlarda olduğunu gösterir.

Eritema Multiforme Nedir?

Eritema Multiforme, bir takım antijenik uyaranlara karşı gelişebilen hedef hücrelerin görülmesiyle karakterize nadir görülen hastalıklardan biridir. Sıklıkla enfeksiyonlarla veya ilaçlarla tetiklenmektedir.

eritema multiforme nedir
Eritema Mutiforme, “target cell” ya da hedef tahtası tarzı lezyonlarla karakterize tekrarlayan bir deri hastalığıdır.

İlk defa 1866 yılında Ferdinand Von Hebra tarafından tanımlanmıştır. Lezyonlar el, kol ve bacaklar üzerinde simetrik olarak görülmekte ve belli aralıklarla tekrarlamaktadır.

Eritema Multiforme Nedenleri Nelerdir?

Eritema Multiforme Nedenleri, henüz tam manasıyla ortaya çıkarılamamıştır. Bildiğimiz kadarıyla genç yetişkinlerde görülen Eritema Multiformenin en sık nedeni herpes simpleks enfeksiyonu geçirilmesidir.

eritema multiforme nedenleri
Eritema Multiformenin nedenleri tamamiyle bilinmemektedir.

Bunun dışında birçok ilaç yan etkisi de bu lezyonların oluşumuna zemin hazırlayabilmektedir. Hastalıktan sorumlu bakteriyel, viral ve fungal ajanlar bulunmaktadır. Eritema multiforme neden oluşur sorusuna cevap olan bu ajanları hazırladığımız tablodan inceleyebilirsiniz:

Viral AjanlarBakteriyel AjanlarFungal Ajanlar
HSV – 1Mycoplasma PneumoniaHistoplasma Kapsulatum
HSV – 2Yersinia EnterokolitikaCoccidioides İmmitisdermatofit
AdenovirüsMycobacterium Tüberkülozis
HIV VirüsTreponema Pallidum
EBV,KoksakiBazı Klamidyalar

Bunların dışında bazı ilaçlar, kızamık ve tetanoz gibi aşılamalar, kollojen doku hastalıkları, radyoterapi alınması gibi birçok faktörde hastalığın oluşumunda etkilidir.

Eitema Multiforme Tipleri Nelerdir?

Eritema Multiforme Tipleri‘ni 3 başlık altında incelemekteyiz. Bu ayrımları hastalığın vücutta nereyi tuttuğu ve vücut alanını tutma durumuna göre yapmaktayız. Bunlar:

Eritema Multiforme Minör

Eritema multiformenin en hafif seyir gösterdiği tiplerden birisidir. Genellikle birkaç gün içinde kendiliğinden geçmektedir. Ayakta, bacakta, eller ve kollarda hedef tahtası lezyonları görülmektedir.

eritema multiforme minor
Eritema multiforme minörle ilişkili görsellerden.

Genelde herpes virüs enfeksiyonları sonrasında görülmektedir. Maküler şekilde başlar ve 3 cm’ye kadar ulaşan papüler yapılara dönüşürler. Bu hedef tahtası adını verdiğimiz lezyonların en önemli özelliklerini şöyle sıralayabiliriz:

  • Kollar ve bacakların ekstansör yani dış yüzlerinde ortaya çıkarlar.
  • Lezyon her iki kolda veya her iki bacakta aynı anda görülme eğilimindedir.
  • Ortaya çıktıktan sonra Eritema Nodozum eşlik edebilir.
  • Lezyonlar sıklıkla el sırtında başlangıç gösterir.

Eritema Multiforme Major

Minör formuna göre biraz daha nadir görülen bu formunda hastalık biraz daha yaygındır ve ağır seyreder. Lezyonlar ağız ve cinsel bölgeyi etkilemiş durumdadır.

eritema multiforme major
Eritema multiforme major ile ilgili görsellerden.

Özellikle ağız bölgesinin etkilenmesi hastalığın seyrini ve hastanın durumunu ciddi şekillerde etkilemektedir. Bu hastalarda yemek yeme gibi temel ihtiyaçların giderilmesinde ciddi sorunlar yaşanmaktadır. Çok ileri formlarında hastaneye yatış durumu söz konusu olabilmektedir. Bazı durumlarda ise Steven Johnson Sendromu ile karşımıza çıkmaktadır.

Toksik Epidermal Nekrolizis

Toksik Epidermal Nekrolizis ya da başka bir deyişle Lyell Hastalığı genellikle ilaç kullanımlarının bir sonucu olarak ortaya çıkmaktadır. Eritema Multiformenin karşımıza çıktığı diğer formlarından biridir.

Eritema Multiforme Bulaşıcı mı?

Eritema multiforme bulaşıcı mı sorusu sıklıkla aranan ve merak edilen sorulardan birisi. Bu durumu şöyle izah edelim.

eritema multiforme bulasici mi
Eritema multiforme hastalığı bulaşıcı özellik göstermez.

Eritema multiforme bulaşıcı bir durum değildir ancak e. multiformeye sebep olan neden enfeksiyon ise bu konuda oldukça dikkatli ve titiz davranılmalıdır.

Eritema Multiforme Belirtileri Nelerdir?

Eritema multiformenin belirtileri tuttuğu vücut bölgesi ve ne kadar alan tuttuğuna göre değişiklik göstermektedir. Sıklıkla el ve ayaklarda su toplamış ufak yaralarla kendini gösterir.

eritema multiforme belirtileri
Eritema multiforme belirtilerini görmektesiniz.

Daha sonra cinsel organ, ayaklara, göz ve dudak gibi vücudun tüm bölgelerine yayılır. Diğer belirtiler şu şekildedir:

  • Hedef tarzında deri lezyonları
  • Yorgunluk ve halsizlik
  • Kaşıntılar
  • Uçuk
  • Eklem ve kaslarda ağrı
  • Baş ağrısı

Eritema Multiformenin Patogenezi

Eritema Multiforme patogenezi üzerinde çokça çalışılmasına rağmen henüz tam olarak açıklığa kavuşturulamamıştır. Antijen olarak tanınan keratinositlerin T lenfositler aracılığıyla yok edilmesi mekanizması vardır. Eritema Multiforme histopatolojisinin en erken bulgusu apopitozis görülmesidir.

Eritema Multiforme Tedavisi

Eritema Multiforme tedavisi çoğu zaman herhangi bir müdahale olmaksızın kendiliğinden gerçekleşmektedir. Ancak tedavi gereken durumlarda ilk etapta hastalığın altında yatan etken ortadan kaldırılmalıdır. Örneğin hastalığın sebebi herhangi bir ilaç kullanımı ise bu ilaç derhal kesilmelidir. Eğer altta yatan neden enfeksiyon ise enfeksiyonun tedavisine başlanması gerekir.

Eritema multiforme kesin çözüm var mı?

Böyle bir ifade kullanmak doğru olmaz. Öncelikle her hasta kendi içinde değerlendirilir. E.M’ye neden olan etkenler tespit edilirse rahatlıkla tedavisi sağlanabilen bir hastalıktır. Durumunuzu yorumlara yazarsanız elimden geldiğince cevaplar vermeye çalışacağım.

Eritema Multiforme Tedavisinde Kullanılan İlaçlar 

Minör formunun tedavisinde ortaya çıkan kaşıntıları gidermek amacıyla bir takım anti histaminikler, enfeksiyonların neden olduğu bir durum ise bunun baskılanması veya yok edilmesi için kortikosteroid adını verdiğimiz ilaç grupları, içi su dolu yaraların kolayca geçmesi için sulu ve normal pansumanlar kullanılır.

Eritema Multiforme Nasıl Geçer?

Hastalığı geçirebilmek ve tedavi edebilmek için öncelikle bu hastalığa neden olan etmenler tespit edilmelidir. Daha sonra bu etmenlere karşı tedavi başlatılmalı ve hasta tedavi edilmiş olmalıdır. Bu tedavi biçimleri hastaya özgü olacağı için şöyle yaparsanız geçer ya da böyle yaparsanız geçer gibi ifadeler kullanmak çok doğru olmayacaktır.

Eğer hastalık ağır seyrediyorsa öncelikle hastanın yatışı yapılmalıdır. Ardından hastaya verilen tüm ilaçlar kesilmeli ve yeni bir tedavi planı yapılmalıdır. Yara bakımı yapılmalı ve kortikosteroid tedavileri uygulanmalıdır.

Eritema Multiforme Bitkisel Tedavisi

Eritema Multiformenin tıbbi olarak tedavi edilmesi, yara bakımı ve enfeksiyonun baskılanması bitkisel olarak ta sağlanmaya çalışılabilir.

eritema multiforme yara bakimi
Eritema multiforme için bitkisel olarak destek tedavisi sağlanabilir.

Yara bakımı bir takım bitkisel ilaçlarla sağlansa da enfeksiyonun baskılanması tam olarak sağlanamayacaktır. Eritema multiforme şifalı bitkiler kullanılarak  tedavi edilmeye çalışılsa bile hastanede hekiminizin uygulayacağı tedaviler gibi olamayacaktır. Unutmayın eritema multiforme tedavisini hekiminizden bağımsız yapmayınız. Bitkisel ilaçlar yalnızca destekleyici tedavi olarak hekiminizin kontrolünde kullanılmalıdır.

Eritema Multiforme Komplikasyonları

E. Multiforme tedavi edilmediği zaman bir takım komplikasyonlar gelişebilir. Genellikle birkaç hafta içinde kendiliğinden ortadan kaybolma eğiliminde olan bu lezyon herpes simpleks gibi etkenlerin eşlik ettiği durumlarda olası komplikasyonlar ortaya çıkarabilir. Sıklıkla görülen eritema multiforme komplikasyonları şu şekildedir:

  • Septisemi adını verdiğimiz kan zehirlenmesi
  • Kan basıncının anlamlı düşmesi sonucu septik şok oluşumu
  • Cilt enfeksiyonları
  • Kalıcı göz hasarları
  • Akciğer gibi bazı iç organların iltihaplanması

Dilerseniz Eritema Nodozum adlı yazımı okumanızı öneriyorum.


Merak ettiklerinizi ve eklemek istediklerinizi konu altındaki yorum bölümüne yazabilirsiniz. Cevap vermekten mutluluk duyacağım. Yorumlarınızı bekliyorum.

(Bu yazı ilk defa 18 Ekim 2017 tarihinde yazılmıştır. Ardından 27 Temmuz 2021 tarihinde güncellenmiştir.)

Photo of author

Dr. Erhan Yavuz

2016 yılında Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde eğitim hayatımı tamamladım. İlk görev yerim olan Erzurum'un Narman ilçesinde Narman İlçe Devlet Hastanesi'ne atandığımda zorlu günler benim için başladı. Acil serviste doktor olarak çalışmak, canlara dokunmak güzeldi ancak kendimi tekrarlamaya başladığım hissi beni rahatsız ediyordu. Başarılı işler yapmanın ötesinde daha fazla kişiye ulaşmak ve kitlelere seslenmek gerektiğini düşünmüştüm hep. İşte tam da bu düşünceli zamanlarda atıldı temelleri Doktordan Haberler'in. Ben farklı farklı devlet hastanelerinde, sağlık kurumlarında gezerken bloğum dediğim bu siteden her geçen gün daha fazla kişiye hitap etmeye başladım. 2020'yi bitirdiğimiz bu günlerde artık her gün binlere ve onbinlere ulaşmanın mutluluğu içerisindeyim. Bıkmadan usanmadan ziyaretçilerimin sorduğu sorulara doktor kimliğimle cevap vermeye devam edeceğim. Yüzbinlere, milyonlara ulaşmak dileğiyle :)

“Eritema Multiforme” üzerine 17 yorum

  1. Arkadaşlar 2019 Senesinin Ekim ayında ilk bu hastalığı geçirdim ve görmediğim doktor kalmadı çok çaresizim her 6 ayda bir oluyordu şuan 3 aydır yaralarım geçmiyor valtrex kullanıyorum kortizonlu kremler vardı onları kullanmayı kestim doktorum 1 sene kullan geçer dedi kullanmadım sağlık sorunlarımdan ötürü şuan düzene koydum kullanıyorum ama yaralarım dinmiyor çok canımı yakıyor bu hastalık ağız içinde ellerimde ayaklarım ve direseklerimde çıkıyor benim gibi olan insanlar ile tanışıp bilgi edinmek istiyorum bu yazıyı görüyorsanız @oykulilith lütfen bana ulaşın

    Cevapla
  2. Arkadaslar oncelikle rabbim herkeze sifa versin emin olun kötu bir hastalik degil agzimda elleerimde kolumda ayagimda cikiyor yogun sekilde ama takmiyorum artik bakiyorumki beterin beteri var . Size onerecegim sey imunex ilacini kullanmak onu kullandigim sure icinde hic cikmadi. Ve zararli degil cunki ilac degil takviye vitamin. Ben uzun zaman kullanicam yillarca belki bagisikligim guclenir ve eski halime donerim caresini arayin rabbim dert verdiyse dermanda verir ama size sunu diyorum bagisiklik sistemini guclendiren seyler deneyin sadece cook daha etkili sizde arastirip doktorunuza sorup imunex ilacina karsi alerjiniz falan yoksa kullana bilirsiniz biraz pahali ilac malesef 10 mg olani var ben 50 mg olani kullanicam bakalim hayirlisi 😊 en buyuk ilac mutlu olmaniz dularinizi kesmeyin

    Cevapla
  3. Iyi gunler doktor bey. Ben sivilcelerim için cilt doktoruna gittim. Zoretanin isimli bir hap yazdi bana. Ellerimde çikmaya başladi. Sanirim eritema multiforme minor geçirmekteyim. Henuz doktor ramdevuma 4 gun var. Endişelenmelimiyim? Bilgilendirirseniz çok mutlu olurum.

    Cevapla
  4. Merhaba brn atak gecırdıgım zaman aynısefa kremı var dogal aktardan alıyorum.kasıntıyı alıyor iyileşmesınde fayda saglıyor. Cunkı kortızonlu kremler derıyı ınceltıp maf edıyo o yuzden dogal bunu buldum sizinlede paylasmak istedim soguk sıkım çörek otu ve elma sirkesi kullanıyorum hastalıgı en çok tetıkleyen sey bagısıklık sıstemı. Gecmıs olsun aksam yatarken bir tatlı kasıgı çörekmıtunyagı alıyorum sabahlarıda elma sırkesı aktardan dogal

    Cevapla
    • mehmet şanlı bey 0553178**** nolu cep numarasından bana ulaşırbılırmısınız aynı sorun benım kardesımdede var sızden bılgı almak ısterım
      (Numaranız gizlilik politikamız gereği kötüye kullanımların önüne geçmek amacıyla gizlenmiştir. Bahsi geçen kişinin sitemize kayıtlı mail adresiyle mail yollaması halinde numaranız paylaşılacaktır.)

      Cevapla
  5. Merhabalar,
    4 ay önce Bademcik iltihabı (kriptik tonsilit) teşhisi ile KBB uzmanı tarafından verilen, Sulcid iğne kullandım. (10 adet 1g) iğneler bittikten 3 gün sonra tüm vücudumda kızarıklar oldu. Gittiğim 3. doktor Eritema multiform teşhisini koydu. 4 aydır da şikayetlerim devam ediyor. Daha sonra teşhisler değişti. Miliria Rubra, son olarakta grover hastalığı olarak neticelendi. Bir takım kremler losyanlar kullandım hiçbiri fayda etmedi 1 hafta hastanede tedavi gördü. Yüksek dozda prednol verildi. ilacın dozunu düşürerek azalttık. Şu an hala kullanıyorum. Ama ilacı almadığım zaman yine aynı kızarıklar devam ediyor. kullandığım ilaç tedavi etmiyor. sadece kızarıkların çıkmasını bastırıyor. Başka yapılacabilcek bir şey varmıdır. Önerebileceğiniz bir şey varmıdır?
    Teşekkürler,

    Cevapla
  6. Merhaba hocam bende bu hastalık yaklaşık 12 senedir var önceden ağzımda çıkıyordu hiç yemek yiyemiyordum şu anda ellerimde kollarımda ve dudağında çıkmaktadır doktor öncelikle valtrex 500mg hap yazdı 2 sene önce bu hapı 1 sene kullandım sonradan 1000 mg cikardi 7 ay kullandim ve tekrardan 500mg düşürdü ama halen çıkıyor yaklaşık 3 4 ayda bir çıkmaktadır hapın pek etkisini göremiyorum sadece haptan sonra çok şiddetli çıkmıyor o kadar ve bu yaralar cok kaşıntı yapıyor başka bir tedavisi varsa lütfen önerirmisiniz teşekkürler

    Cevapla
  7. merhaba hocam kulak ağrısı için doktora gittim ZİMAKS adlı antibiyotiği verdi 2 gün sonra bacaklarımda kızarıklıklar çıktı.zimaksın kullanma talımatında yan etkileri okudum.hemen ilacı kestim.ne yapmam lazım devam eder mi yoksa kendiliğnden geçer mi?kızarıklıklar kaşıntı yapmıyor

    Cevapla
    • Fatih Bey, öncelikle geçmiş olsun. Devam edip etmeyeceği hakkında sizi muayene etmeden herhangi bir bilgi vermem doğru olmayacaktır. Ek olarak bazı ilaçların istenmeyen yan etkileri olabilmektedir ancak bu ilacı bırakmanız gerektiği anlamına gelmez. İlaçların yararı zararından fazla olduğu durumlarda bazı yan etkilere göz yumulabilir. Tedaviye başlayan hekiminizi bu durumdan haberdar etmelisiniz. Hekiminiz tedaviye devam etmek isteyebilir ya da farklı bir tedaviye geçiş yapabilir.
      Sağlıklı ve mutlu günler dilerim.

      Cevapla
  8. Merhaba hocam bende askerden geldigimde bu haataliga yakalandim benim agzimin ici ellerim ayaklarim cok agir sekilde geciriyorum ve ust uste atak gecirdim en son doktorum kordizon tedavisi uyguladi gecti 4 ay rahat ettim.ucuk tetikliyordu benimkisini ama suan yine cikmaya basladi ellerimde ama dudagimda ucuk yok bu ne kotu birsey nasil bir hastalik allahim kimseye vermesin. Hocam bu hastalikdan kurtulmak mumkun deilmi lutfen yazin. Eger arkadaslar bilgi paylasimi icin ise lutfen istegramdan yazin ********* adresim bu buradan bilgi paylasimi yapalimm

    Cevapla
  9. Hocam bnde 15 yıldır bu hastalığa sahibim.11 yıldır evliyim.Bu süre içinde çok nadir tekrarladı ve hafif geçti. Ama geçen sene ağır atak geçirdim. Doktora gitmek zorunda kaldım. Kasintiya dayanamadığım için bi iğne vurdum acilde.Dr yazdı tabi.Bu sene yine tekrarladı. Yine kasintim artıyor. Çok yayilmadan yine doktora gidip aynı iğneden yaptırsam olur mu?Hatirlayamadim iğnenin adını. Bu arada benimkini ucuk tetikliyor.Geçen ay uçuk çıktı bnde ve sonrasında da hafif kaşıntı oldu yine.Çabuk geçti. Bu arada hocam benim psikolojimi çok kötü etkilediği için kafama çok takınca artacağını düşünüyorum. Yanılıyor muyum acaba?Çünkü ergenliğimden beri bu hastalık var bnde.Yuzumde ve ağzımda çok çıkınca çok üzülüyordum.Haliyle yer etti kafamda. Hemen dönüş yaparsınız inşallah

    Cevapla
    • Merhabalar Nazlı Hanım. Stres, hastalığın şiddetini etkileyebilebilir ancak bu kişiden kişiye değişken bir durumdur ve tek başına hastalığı ortaya çıkaran şey stres değildir.Kaşıntınızın azaltılması için bir takım anti histaminik iğneler yapılabilir ancak mutlaka dermataloji bölümüne giderek muayene olmanızı ve atak döneminin nasıl yönetileceği hakkında bilgi almanızı öneriyorum.
      Sağlıklı ve mutlu günler dilerim.

      Cevapla
  10. Merhaba hocam, ben 2016 Ocak ayında çok ağır şekilde geçirdim. Geçen zamanda tekrarlama yapmadı. 20 gün hastanede tedavi gördüm ve tırnaklarım dahil tüm vücudum ayrıştı. Şimdi ise kendimi çok zayıf ve güçsüz hissediyorum. Bu hastalık hakkında yeterli bilgiye sahip değilim ve bilgilenmek istiyorum. Ayrıca hastalığı geçiren kişiler bulup yaşadıklarımı paylaşmak onların yaşadığından ders çıkarmak istiyorum. İletişime geçerseniz yaşadıklarımı detaylı paylaşabilirim. Belki bi yerde işinize yarar tecrübe olarak.
    İns.: @rgblbl ulaşmak isteyen hasta arkadaşlar olursa bilgi paylaşımı yapmaktan memnun olurum.
    Saygılarımla.

    Cevapla
  11. Hocam oncelikle merhaba amerikada yasiyorum 2 sene once cok agir bir sekilde eritema multiforme minor gecirdim gecen zamanda ara ara tekrarladi,en son gecen ay yeniden agir bir sekilde tekrarladi suandada yeniden oluyor amerikaya yeni tasindim hastaneye gidicek paramda yok turkiyeden aileme ilac gonderetecegim bir sonraki ay ama dogal bitkilerden ne iyi gelir yardimci olursaniz cok sevinirim

    Cevapla
    • Merhabalar Onur Bey, öncelikle geçmiş olsun.
      Yalnızca bitkisel tedavi tedavi edici olmayabilir. Lütfen hekiminize başvurunuz ve alacağınız farmakolojik tedavinin yanında destekleyici nitelikte bitkisel tedavi alınız. Lütfen şunu unutmayın, eritema multiforme ana tedavisi hekiminizin kontrolünde ilaçlarla yapılmalıdır.
      Sağlıklı günler dilerim.

      Cevapla
  12. Çok kötü bir hastalık gibi görünüyor Allah kapılanlara acil şifalar versin deri hastalığı gerçekten kötü 🙁

    Cevapla

Yorum yapın