Eritema Multiforme Nedir? Belirtileri ve Tedavisi

Tıbbi Kontrol : Bu yazı tıbbi açıdan Dr. Erhan Yavuz tarafından kontrol edilmiştir. ✔️ İçerik Politikası

Eritema Multiforme, genellikle enfeksiyonlarla veya bir takım ilaçlarla tetiklenen ve hedef hücrelerinin görülmesiyle tanı koyulan bir hastalıktır. Bu yazımda eritema multiforme nedir, nedenleri nelerdir gibi sorulara cevap verirken Eritema Multiforme kesin çözüm var mı gibi konulara da açıklık geitreceğim. Haydi yazımıza geçelim.

Eritema multiforme ne anlama gelir? – Bu hastalık deride hedef hücrelerin oluştuğu bir çeşit cilt hastalığıdır. Eritem kelimesi deride ortaya çıkan kızarıklıkları gösterir. Multiforme ise çok çeşitli formlarda olduğunu gösterir.

Eritema Multiforme Nedir?

Eritema Multiforme, bir takım antijenik uyaranlara karşı gelişebilen hedef hücrelerin görülmesiyle karakterize nadir görülen hastalıklardan biridir. Sıklıkla enfeksiyonlarla veya ilaçlarla tetiklenmektedir.

eritema multiforme nedir
Eritema Mutiforme, “target cell” ya da hedef tahtası tarzı lezyonlarla karakterize tekrarlayan bir deri hastalığıdır.

İlk defa 1866 yılında Ferdinand Von Hebra tarafından tanımlanmıştır. Lezyonlar el, kol ve bacaklar üzerinde simetrik olarak görülmekte ve belli aralıklarla tekrarlamaktadır.

Eritema Multiforme Nedenleri Nelerdir?

Eritema Multiforme Nedenleri, henüz tam manasıyla ortaya çıkarılamamıştır. Bildiğimiz kadarıyla genç yetişkinlerde görülen Eritema Multiformenin en sık nedeni herpes simpleks enfeksiyonu geçirilmesidir.

eritema multiforme nedenleri
Eritema Multiformenin nedenleri tamamiyle bilinmemektedir.

Bunun dışında birçok ilaç yan etkisi de bu lezyonların oluşumuna zemin hazırlayabilmektedir. Hastalıktan sorumlu bakteriyel, viral ve fungal ajanlar bulunmaktadır. Eritema multiforme neden oluşur sorusuna cevap olan bu ajanları hazırladığımız tablodan inceleyebilirsiniz:

Viral AjanlarBakteriyel AjanlarFungal Ajanlar
HSV – 1Mycoplasma PneumoniaHistoplasma Kapsulatum
HSV – 2Yersinia EnterokolitikaCoccidioides İmmitisdermatofit
AdenovirüsMycobacterium Tüberkülozis
HIV VirüsTreponema Pallidum
EBV,KoksakiBazı Klamidyalar

Bunların dışında bazı ilaçlar, kızamık ve tetanoz gibi aşılamalar, kollojen doku hastalıkları, radyoterapi alınması gibi birçok faktörde hastalığın oluşumunda etkilidir.

Eitema Multiforme Tipleri Nelerdir?

Eritema Multiforme Tipleri‘ni 3 başlık altında incelemekteyiz. Bu ayrımları hastalığın vücutta nereyi tuttuğu ve vücut alanını tutma durumuna göre yapmaktayız. Bunlar:

Eritema Multiforme Minör

Eritema multiformenin en hafif seyir gösterdiği tiplerden birisidir. Genellikle birkaç gün içinde kendiliğinden geçmektedir. Ayakta, bacakta, eller ve kollarda hedef tahtası lezyonları görülmektedir.

eritema multiforme minor
Eritema multiforme minörle ilişkili görsellerden.

Genelde herpes virüs enfeksiyonları sonrasında görülmektedir. Maküler şekilde başlar ve 3 cm’ye kadar ulaşan papüler yapılara dönüşürler. Bu hedef tahtası adını verdiğimiz lezyonların en önemli özelliklerini şöyle sıralayabiliriz:

  • Kollar ve bacakların ekstansör yani dış yüzlerinde ortaya çıkarlar.
  • Lezyon her iki kolda veya her iki bacakta aynı anda görülme eğilimindedir.
  • Ortaya çıktıktan sonra Eritema Nodozum eşlik edebilir.
  • Lezyonlar sıklıkla el sırtında başlangıç gösterir.

Eritema Multiforme Major

Minör formuna göre biraz daha nadir görülen bu formunda hastalık biraz daha yaygındır ve ağır seyreder. Lezyonlar ağız ve cinsel bölgeyi etkilemiş durumdadır.

eritema multiforme major
Eritema multiforme major ile ilgili görsellerden.

Özellikle ağız bölgesinin etkilenmesi hastalığın seyrini ve hastanın durumunu ciddi şekillerde etkilemektedir. Bu hastalarda yemek yeme gibi temel ihtiyaçların giderilmesinde ciddi sorunlar yaşanmaktadır. Çok ileri formlarında hastaneye yatış durumu söz konusu olabilmektedir. Bazı durumlarda ise Steven Johnson Sendromu ile karşımıza çıkmaktadır.

Toksik Epidermal Nekrolizis

Toksik Epidermal Nekrolizis ya da başka bir deyişle Lyell Hastalığı genellikle ilaç kullanımlarının bir sonucu olarak ortaya çıkmaktadır. Eritema Multiformenin karşımıza çıktığı diğer formlarından biridir.

Eritema Multiforme Bulaşıcı mı?

Eritema multiforme bulaşıcı mı sorusu sıklıkla aranan ve merak edilen sorulardan birisi. Bu durumu şöyle izah edelim.

eritema multiforme bulasici mi
Eritema multiforme hastalığı bulaşıcı özellik göstermez.

Eritema multiforme bulaşıcı bir durum değildir ancak e. multiformeye sebep olan neden enfeksiyon ise bu konuda oldukça dikkatli ve titiz davranılmalıdır.

Eritema Multiforme Belirtileri Nelerdir?

Eritema multiformenin belirtileri tuttuğu vücut bölgesi ve ne kadar alan tuttuğuna göre değişiklik göstermektedir. Sıklıkla el ve ayaklarda su toplamış ufak yaralarla kendini gösterir.

eritema multiforme belirtileri
Eritema multiforme belirtilerini görmektesiniz.

Daha sonra cinsel organ, ayaklara, göz ve dudak gibi vücudun tüm bölgelerine yayılır. Diğer belirtiler şu şekildedir:

  • Hedef tarzında deri lezyonları
  • Yorgunluk ve halsizlik
  • Kaşıntılar
  • Uçuk
  • Eklem ve kaslarda ağrı
  • Baş ağrısı

Eritema Multiformenin Patogenezi

Eritema Multiforme patogenezi üzerinde çokça çalışılmasına rağmen henüz tam olarak açıklığa kavuşturulamamıştır. Antijen olarak tanınan keratinositlerin T lenfositler aracılığıyla yok edilmesi mekanizması vardır. Eritema Multiforme histopatolojisinin en erken bulgusu apopitozis görülmesidir.

Eritema Multiforme Tedavisi

Eritema Multiforme tedavisi çoğu zaman herhangi bir müdahale olmaksızın kendiliğinden gerçekleşmektedir. Ancak tedavi gereken durumlarda ilk etapta hastalığın altında yatan etken ortadan kaldırılmalıdır. Örneğin hastalığın sebebi herhangi bir ilaç kullanımı ise bu ilaç derhal kesilmelidir. Eğer altta yatan neden enfeksiyon ise enfeksiyonun tedavisine başlanması gerekir.

Eritema multiforme kesin çözüm var mı?

Böyle bir ifade kullanmak doğru olmaz. Öncelikle her hasta kendi içinde değerlendirilir. E.M’ye neden olan etkenler tespit edilirse rahatlıkla tedavisi sağlanabilen bir hastalıktır. Durumunuzu yorumlara yazarsanız elimden geldiğince cevaplar vermeye çalışacağım.

Eritema Multiforme Tedavisinde Kullanılan İlaçlar 

Minör formunun tedavisinde ortaya çıkan kaşıntıları gidermek amacıyla bir takım anti histaminikler, enfeksiyonların neden olduğu bir durum ise bunun baskılanması veya yok edilmesi için kortikosteroid adını verdiğimiz ilaç grupları, içi su dolu yaraların kolayca geçmesi için sulu ve normal pansumanlar kullanılır.

Eritema Multiforme Nasıl Geçer?

Hastalığı geçirebilmek ve tedavi edebilmek için öncelikle bu hastalığa neden olan etmenler tespit edilmelidir. Daha sonra bu etmenlere karşı tedavi başlatılmalı ve hasta tedavi edilmiş olmalıdır. Bu tedavi biçimleri hastaya özgü olacağı için şöyle yaparsanız geçer ya da böyle yaparsanız geçer gibi ifadeler kullanmak çok doğru olmayacaktır.

Eğer hastalık ağır seyrediyorsa öncelikle hastanın yatışı yapılmalıdır. Ardından hastaya verilen tüm ilaçlar kesilmeli ve yeni bir tedavi planı yapılmalıdır. Yara bakımı yapılmalı ve kortikosteroid tedavileri uygulanmalıdır.

Eritema Multiforme Bitkisel Tedavisi

Eritema Multiformenin tıbbi olarak tedavi edilmesi, yara bakımı ve enfeksiyonun baskılanması bitkisel olarak ta sağlanmaya çalışılabilir.

eritema multiforme yara bakimi
Eritema multiforme için bitkisel olarak destek tedavisi sağlanabilir.

Yara bakımı bir takım bitkisel ilaçlarla sağlansa da enfeksiyonun baskılanması tam olarak sağlanamayacaktır. Eritema multiforme şifalı bitkiler kullanılarak  tedavi edilmeye çalışılsa bile hastanede hekiminizin uygulayacağı tedaviler gibi olamayacaktır. Unutmayın eritema multiforme tedavisini hekiminizden bağımsız yapmayınız. Bitkisel ilaçlar yalnızca destekleyici tedavi olarak hekiminizin kontrolünde kullanılmalıdır.

Eritema Multiforme Komplikasyonları

E. Multiforme tedavi edilmediği zaman bir takım komplikasyonlar gelişebilir. Genellikle birkaç hafta içinde kendiliğinden ortadan kaybolma eğiliminde olan bu lezyon herpes simpleks gibi etkenlerin eşlik ettiği durumlarda olası komplikasyonlar ortaya çıkarabilir. Sıklıkla görülen eritema multiforme komplikasyonları şu şekildedir:

  • Septisemi adını verdiğimiz kan zehirlenmesi
  • Kan basıncının anlamlı düşmesi sonucu septik şok oluşumu
  • Cilt enfeksiyonları
  • Kalıcı göz hasarları
  • Akciğer gibi bazı iç organların iltihaplanması

Dilerseniz Eritema Nodozum adlı yazımı okumanızı öneriyorum.


Merak ettiklerinizi ve eklemek istediklerinizi konu altındaki yorum bölümüne yazabilirsiniz. Cevap vermekten mutluluk duyacağım. Yorumlarınızı bekliyorum.

(Bu yazı ilk defa 18 Ekim 2017 tarihinde yazılmıştır. Ardından 27 Temmuz 2021 tarihinde güncellenmiştir.)

Photo of author

Dr. Erhan Yavuz

2016 yılında Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde eğitim hayatımı tamamladım. İlk görev yerim olan Erzurum'un Narman ilçesinde Narman İlçe Devlet Hastanesi'ne atandığımda zorlu günler benim için başladı. Acil serviste doktor olarak çalışmak, canlara dokunmak güzeldi ancak kendimi tekrarlamaya başladığım hissi beni rahatsız ediyordu. Başarılı işler yapmanın ötesinde daha fazla kişiye ulaşmak ve kitlelere seslenmek gerektiğini düşünmüştüm hep. İşte tam da bu düşünceli zamanlarda atıldı temelleri Doktordan Haberler'in. Ben farklı farklı devlet hastanelerinde, sağlık kurumlarında gezerken bloğum dediğim bu siteden her geçen gün daha fazla kişiye hitap etmeye başladım. 2021'i bitirdiğimiz bu günlerde artık her gün binlere ve onbinlere ulaşmanın mutluluğu içerisindeyim. Bıkmadan usanmadan ziyaretçilerimin sorduğu sorulara doktor kimliğimle cevap vermeye devam edeceğim. Yüzbinlere, milyonlara ulaşmak dileğiyle :)

“Eritema Multiforme Nedir? Belirtileri ve Tedavisi” üzerine 28 yorum

  1. Almanya da yasiyoruz malesef esimde bu hastalik var yaklasik bes yildir, donem donem tekrarliyor ve bazen hastanede yatmasi gerekiyor, surekli kullandigi bir ilac da var ama yine de hastaligin tekrar etmesi önlenemiyor, ne yapabiliriz? Kutfen bize yardimci olur musunuz?

    Cevapla
  2. Erhan Hocam merhabalar. ben 2010 yılından beri eritema multiforme rahatsızlığı yaşıyorum. gitmediğüm özel klinik üniversite hastaneleri kalmadı. valtrex 500mg 42lik baskılama tedavisi 1 er yıl aralıklı kullandım ama son tekrar bırakınca hızla uçuklarım ard arda çıkıyor arkasından 8 gün sonra eritemalalar ve üstelik alt bölgelerimdede çıkıyor .son olarak doktor ömürboyu bu ilacı kullanıcan bırakamazsın tekrarlıyo çünki dedi hala devam ediyorum lütfen yardımcı olurmusunuz doğru bir tedavimi başka tedavisi varmı

    Cevapla

Yorum yapın