Ranson Kriterleri : Akut Pankreatit Prognozu

Tıbbi Kontrol : Bu yazı tıbbi açıdan Dr. Erhan Yavuz tarafından kontrol edilmiştir. ✔️

Ranson kriterleri, akut pankreatit adı verilen acil tıbbi durumun ciddiyetinin belirlenmesi için 1974 senesinde Ranson JH tarafından oluşturulan evreleme sistemidir. Pankreatitin prognozunun ve tedavisinin nasıl olacağının belirlenmesi ranson sınıflaması ile kolaylaşmaktadır. Temelde ranson skoru akut pankreatitin şiddetini ve prognozunu belirler. Toplamda 11 farklı kriteri bulunmaktadır. Bu 11 kriterin 5 tanesi ilk yatışta kalan 6 tanesi ise 48 saat sonra değerlendirilir. Her bir kriterin puanı 1’dir.

akut pankreatitte ranson kriterleri
Akut pankreatitte hastalığın şiddeti ve mortalite oranı Ranson Kriterleri tarafından kolaylıkla belirlenebilir.

Hasta kabul edildiğinde teşhis aşamasındaki kriterler şunlardır:

  1. Beyaz küre (WBC) sayısının 16.000’in üstünde olması
  2. Hastanın yaşının 55’in üstünde olması
  3. Hastanın kan şekerinin 200 mg/dl’nin üstünde olması
  4. Hastanın LDH düzeyinin 350 m/l’nin üstünde olması
  5. Hastanın AST düzeyinin 250 u/dl’nin üstünde olması

Hasta kabul edildikten sonraki 48 saat sonrasında bakılması gereken kriterler şunlardır:

  1. Hastanın hematokrit değerinde yüzde 10’dan fazla düşüş olması
  2. Hastanın baz defisitinin 4 mEq/l’nin üstünde olması
  3. Hastanın serum kalsiyum seviyesinin 8 mg/dl’nin altında olması
  4. Hastanın serum BUN düzeylerinde 5 mg/dl’nin üstünde artış olması
  5. Hastanın arteryel oksijen basıncının 60 mmHg’nın altında olması
  6. Hastanın sıvı sekestresyonunun 6 L’nin üstünde olması

Ranson Kriterleri için hızlıca akılda kalıcı özet bir tablo oluşturalım:

Tanı Aşamasında48 Saat Sonra
WBC > 16000HCT Düşüşü >10%
Yaş > 55BUN Artışı > 5 mg/dl
Glukoz > 200 mg/dlCa < 8 mg/dL
AST > 250pO2 <60
LDH > 350Baz Defisiti > 4 mg/dL
Sıvı Sekestresyonu > 6 L
Ranson kriterleri özet tablosudur.

Üst tarafta yazmış olduğum kriterlerin her biri 1 puana denk gelmektedir. Hastanın aldığı puana göre hekimi tarafından değerlendirmesi yapılır. Hemen değerlendirme tablosu yapalım.

Toplam PuanıTanı Anında48 Saat Sonra
1 puanŞiddetli Değildir.% 1 Mortalite
2 puanŞiddetli Değildir.% 1 Mortalite
3 puanOlası Şiddetli% 15 Mortalite
4 puanOlası Şiddetli% 15 Mortalite
5 puanOlası Şiddetli% 40 Mortalite
6 puan% 40 Mortalite
7 puan% 100 Mortalite
8 puan% 100 Mortalite
9 puan% 100 Mortalite
10 puan% 100 Mortalite
11 puan% 100 Mortalite
Ranson skoru değerlendirme tablosudur.

Kaynakça :

  1. What are the Ranson criteria for staging acute pancreatitis? – Dr. Jeffrey C F Tang
  2. Ranson Criteria – Gordon J. Ruan, Sandeep Mukherjee

Merak ettiklerinizi ve eklemek istediklerinizi alt tarafta yer alan yorum bölümüne yazabilisiniz. Cevap vermekten mutluluk duyacağım. Yorumlarınızı bekliyorum.

Photo of author

Dr. Erhan Yavuz

2016 yılında Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde eğitim hayatımı tamamladım. İlk görev yerim olan Erzurum'un Narman ilçesinde Narman İlçe Devlet Hastanesi'ne atandığımda zorlu günler benim için başladı. Acil serviste doktor olarak çalışmak, canlara dokunmak güzeldi ancak kendimi tekrarlamaya başladığım hissi beni rahatsız ediyordu. Başarılı işler yapmanın ötesinde daha fazla kişiye ulaşmak ve kitlelere seslenmek gerektiğini düşünmüştüm hep. İşte tam da bu düşünceli zamanlarda atıldı temelleri Doktordan Haberler'in. Ben farklı farklı devlet hastanelerinde, sağlık kurumlarında gezerken bloğum dediğim bu siteden her geçen gün daha fazla kişiye hitap etmeye başladım. 2021'i bitirdiğimiz bu günlerde artık her gün binlere ve onbinlere ulaşmanın mutluluğu içerisindeyim. Bıkmadan usanmadan ziyaretçilerimin sorduğu sorulara doktor kimliğimle cevap vermeye devam edeceğim. Yüzbinlere, milyonlara ulaşmak dileğiyle :)

Yorum yapın