Ranson Kriterleri : Akut Pankreatit Prognozu

Ranson kriterleri, akut pankreatit adı verilen acil tıbbi durumun ciddiyetinin belirlenmesi için 1974 senesinde Ranson JH tarafından oluşturulan evreleme sistemidir. Pankreatitin prognozunun ve tedavisinin nasıl olacağının belirlenmesi ranson sınıflaması ile kolaylaşmaktadır. Temelde ranson skoru akut pankreatitin şiddetini ve prognozunu belirler. Toplamda 11 farklı kriteri bulunmaktadır. Bu 11 kriterin 5 tanesi ilk yatışta kalan 6 tanesi ise 48 saat sonra değerlendirilir. Her bir kriterin puanı 1’dir.

Hasta kabul edildiğinde teşhis aşamasındaki kriterler şunlardır:

1. Beyaz küre (WBC) sayısının 16.000’in üstünde olması
2. Hastanın yaşının 55’in üstünde olması
3. Hastanın kan şekerinin 200 mg/dl’nin üstünde olması
4. Hastanın LDH düzeyinin 350 m/l’nin üstünde olması
5. Hastanın AST düzeyinin 250 u/dl’nin üstünde olması

Hasta kabul edildikten sonraki 48 saat sonrasında bakılması gereken kriterler şunlardır:

1. Hastanın hematokrit değerinde yüzde 10’dan fazla düşüş olması
2. Hastanın baz defisitinin 4 mEq/l’nin üstünde olması
3. Hastanın serum kalsiyum seviyesinin 8 mg/dl’nin altında olması
4. Hastanın serum BUN düzeylerinde 5 mg/dl’nin üstünde artış olması
5. Hastanın arteryel oksijen basıncının 60 mmHg’nın altında olması
6. Hastanın sıvı sekestresyonunun 6 L’nin üstünde olması

Ranson Kriterleri için hızlıca akılda kalıcı özet bir tablo oluşturalım:

Tanı Aşamasında	48 Saat Sonra
WBC > 16000	HCT Düşüşü >10%
Yaş > 55	BUN Artışı > 5 mg/dl
Glukoz > 200 mg/dl	Ca < 8 mg/dL
AST > 250	pO2 <60
LDH > 350	Baz Defisiti > 4 mg/dL Sıvı Sekestresyonu > 6 L

Üst tarafta yazmış olduğum kriterlerin her biri 1 puana denk gelmektedir. Hastanın aldığı puana göre hekimi tarafından değerlendirmesi yapılır. Hemen değerlendirme tablosu yapalım.

Toplam Puanı	Tanı Anında	48 Saat Sonra
1 puan	Şiddetli Değildir.	% 1 Mortalite
2 puan	Şiddetli Değildir.	% 1 Mortalite
3 puan	Olası Şiddetli	% 15 Mortalite
4 puan	Olası Şiddetli	% 15 Mortalite
5 puan	Olası Şiddetli	% 40 Mortalite
6 puan		% 40 Mortalite
7 puan		% 100 Mortalite
8 puan		% 100 Mortalite
9 puan		% 100 Mortalite
10 puan		% 100 Mortalite
11 puan		% 100 Mortalite

Kaynakça :

1. What are the Ranson criteria for staging acute pancreatitis? – Dr. Jeffrey C F Tang
2. Ranson Criteria – Gordon J. Ruan, Sandeep Mukherjee

Merak ettiklerinizi ve eklemek istediklerinizi alt tarafta yer alan yorum bölümüne yazabilisiniz. Cevap vermekten mutluluk duyacağım. Yorumlarınızı bekliyorum.