Şeker Hastalığının Genetik Geçişi

Öncelikle şunu belirtmekte fayda var : Tip 1 ve tip 2 diyabet gelişmesi açısından genetiğin rolü oldukça büyüktür. Diğer çevresel faktörlerin ve yaşamsal koşullarında etkilediği bu durum için en büyük faktörlerden biridir. Dünyada milyonlarca insanı etkileyen bu hastalık giderek yaygınlaşmakta ve kronik bir hal almaktadır.

Şeker Hastalığı Gelişme Riski

Şeker hastalığı gelişme riski anne, baba ve kardeşlerde şeker hastalığı olması ile oldukça ilişkilidir. Öyle ki bir çok şeker hastası tanı almadan önce hekimlerinin ilk sorduğu sorulardan bir tanesidir bu. Bireylerde tip 1 ya da tip 2 diyabet ortaya çıkma olasılıkları farklıdır. Şimdi bu durumu inceleyelim.

Diyabet Tipi	Genetik Geçiş	Çevresel Faktörler
Tip 1 Diyabet	Genetik yatkınlık, aile geçmişi	Otoimmün reaksiyonlara yol açan çevresel tetikleyiciler şeklinde çoğaltılabilir.
Tip 2 Diyabet	Aile geçmişi, genetik faktörler (birden fazla gen etkili)	Obezite, sağlıksız beslenme, fiziksel inaktivite, yaşlanma şeklinde çoğaltılabilir.

Tip 1 Diyabet ve Ortaya Çıkma Riskleri

Bireylerde tip 1 diyabet ortaya çıkma riski ile ilgili ortalama risk değerlerini inceleyelim.

Eğer anne adayında diyabet mevcutsa bu durum doğacak olan bebeğin diyabetli olma olasılığını istatistiksel olarak % 2 artırmaktadır. Aynı durum baba için geçerli olduğunda yani baba tip 1 diyabet hastası ise çocukta şeker çıkma olasılığı riski % 8’lere kadar çıkmaktadır. Anne ve babada aynı anda şeker hastalığı varsa bebeğin diyabetli olma riski % 30 lara çıkar. Erkek veya kız kardeşlerde diyabet varsa bu durum riski % 10 arttırır.

Tip 2 Diyabet ve Ortaya Çıkma Riskleri

Şimdi de tip 2 diyabet ortaya çıkma riski ile ilgili verileri değerlendirelim. Anne ve babada diyabet varsa bebekte şeker hastalığı ortaya çıkma olasılığı % 75’lere kadar çıkmaktadır ve bu oldukça yüksek bir rakamdır.

Şimdi yukarıda bahsettiğimiz, insanların sıkça aradığı sorulara tek tek cevap verelim.

Diyabet Babadan Çocuğa Geçer mi?

Diyabet yukarıda da bahsettiğimiz gibi kısmen kalıtsal olan bir hastalıktır. Doğrudan geçme gibi bir durum söz konusu değildir ancak babada diyabet olması bebeğin diyabetli olması ihtimalini artırmaktadır. Özellikle tip 1 diyabet için babanın şeker hastası olması annenin olmasına göre daha fazla risk ortaya çıkarır.

Şeker Hastalığı Genetik Olarak Kimden Geçer?

Şeker hastalığı sadece ebeveynlerin bir tanesinden geçer demek doğru değildir. Annede ve babada diyabet olması bebekte de diyabet ortaya çıkma ihtimalini arttırır ancak anne veya babanın, bebekte görülen diyabet ortaya çıkma ihtimalini etkileme düzeyleri farklıdır. Örneğin anne de şeker hastalığı yok fakat annenin birinci derece akrabalarında mevcut, babada ise şeker hastalığı olduğunu varsayalım. Bu durumda bebeğe şeker hastalığı babadan geçmiş demek doğru olmaz. Anne tarafında da yatkınlık söz konusudur ancak şunu da belirtmeliyiz anne tarafında hiç şeker hastalığı olmaması anneden bir geçiş olmadığı anlamı taşımaz.

Şeker Hastalığı Genetik midir?

Diyabet doğrudan bir genetik hastalık gibi değildir ancak kısmi genetik hastalıklardan bir tanesidir. Birinci derece yakınlarında şeker hastalığı olan bireylerin çocuklarında şeker hastalığı ortaya çıkma olasılığı çok fazladır. Bu milyonlarca kişide teyit edilmiş istatistiksel veriler bile şeker hastalığının genetik yönü olduğunu ortaya koymaktadır.

Diyabet Bebeğe Geçer mi?

Öncelikle şunu belirtmekte fayda var. Şeker hastalığı bulaşıcı tarzda bir hastalık değildir. Annenin şeker hastası olması hamilelik döneminde bu hastalığın bebeğe geçeceği anlamına gelmez. Bebekte şeker hastalığı ortaya çıkması hem anne hem baba genetiğinin etkilemesi ve bir çok çevresel faktöründe kolaylaştırıcı etki göstermesi ile olabilir. Annede veya babada diyabet varsa bebekte diyabet olma olasılığı oldukça yüksektir. Kısaca anne babadaki diyabet çocuğa geçer mi sorusunun cevabı olasılıkla evettir.

---

Bu konuda aklınıza takılan ve merak ettiğiniz her şeyi yorum bölümünden sorabilirsiniz. Cevap vermekten mutluluk duyacağım. Yorumlarınızı bekliyorum.