Purpura Nedir? Purpura Belirtileri, Nedenleri, Tanısı ve Tedavisi

0
48

Purpura Nedir?

Deri içine kanamalar veya kan lekesi şeklinde ortaya çıkan hastalık türüdür. Deri üzerinde mor renkli lekeler en sık rastlanan özellikleri arasındadır. Bu lekeler aynı zamanda organlar veya mukoza zarlarında da (ağız içinde) görülebilir.

Küçük damarların hasar görmesi ile ortaya çıkan kanın deri altında birikmesi sonucu oluşur. Bu da deri altında mor renkte küçük çaplı ile büyük yaygın lekeler arasında değişen tabloya sebep olur. Oluşan lekeler genelde iyi huyludur. Ancak bu durumun altında daha ciddi tıbbi sorunları beraberinde getiriyor olabilir.

purpura nedir
Purpura nedir ile ilişkili görsel.

Trombositlerin asıl görevleri kanın pıhtılaşmasını sağlamaktır. Dolayısıyla düşük trombosit sayısı ciddi kanama yatkınlıklarına sebep olabilir. Düşük trombosit seviyesi kalıtsal veya genetik alt yapısı gösterebilir. Ancak son zamanlarda maruz kaldığı; kemik iliği nakli, kanser, kemoterapi, kök hücre nakli, HIV enfeksiyonu, hormon tedavisi, östrojen tedavisi, kullanılan bazı ilaçlar da düşük trombosit sayısı dolayısıyla kanama yatkınlığına neden olabilir.

Purpura Neden Olur?

Öncelikle iki çeşit purpura tipi vardır. Bunlar; nontrombositopenik ve trombositopenik nedenli olanlardır. İsminden de anlaşıldığı üzere nontrombositopenik’te trombosit sayısı normal olduğu durumlarda bile birtakım sıkıntıların olmasıdır.

Nontrombositopenik Purpura Hangi Durumlarda Görülür?

Kan pıhtılaşma mekanizmlarında olan herhangi bir bozukluk, doğumsal bozukluklar (telenjiektazi; hasas cilt ve yumuşak doku varlığının olması durumu) ya da Ehlers-Danlos sendromu, trombin seviyesini etkiliyen steroid kullanımı, damarların iltihabı, ciddi C vitamini eksikliği gibi durumları örnek verebilir.

Trombositopenik Purpura Hangi Durumlarda Görülür?

Trombosit formasyonunu engelleyecek ve normal pıhtılaşması mekanizmasını bozacak ilaç kullanımı, son zamanlarda kan transfüzyonu, idiyopatik trombositopenik purpura, HIV enfeksiyonu, Hepatit C ve bazı viral enfeksiyonlarında ( Ebstein-Barr, rubella, CMV), Rocky Mountain benekli ateş ve sistemik lupus eritem hastalığı varlığında görülür.

Purpura Hastalığının Tanısı Nasıl Konur?

Doktorunuz öncelikle sizden sizin ve ailenize dair geçiş sağlık sorgulamasını yaptıktan sonra, edindiği bilgiler doğrultusunda tanı koyma yolunda kullanacağı yöntemleri belirler. Örneğin, deriden biopsi alınabilir, ek olarak kan ve trombositler hakkında testler uygulanabilir.

purpura nedenleri
Purpura tanısı ile ilişkilii görsel.

Purpura hastalığı, çocukları veya yetişkinleri etkileyebilir. Çoğu zaman çocuklar viral enfeksiyonlar sonrasında gerçekleşip, herhangi müdahale olmaksızın kendiliğinden düzelir. Trombositopenik purpura olan çoğu çocuk hastalığın başlangıcından birkaç ay sonra kendiliğinden düzelir. Ancak yetişkinlerde ise bu durum genel anlamda kronik olup, semptomları ve trombosit sayılarını bellirli bir seviyede tutmak için çeşitli tedavileri kullanmak gerekebilir.

Purpura’nın Tedavisi Nasıl Yapılır?

Doktorunuz tedaviyi, hastalığın kaynağına göre belirleyecektir. İstisnai bir durum olarak, orta derece trombositopenik purpura durumlarında herhangi bir müdahaleye gerek kalmadan kendiliğinden düzelebilir. Hastalığın ileri evrelerinde tedavi seçeneği olarak bazı ilaçlar hatta splenektomi (dalağın cerrahi yolla alınması) uygulanabilir. Ayrıca aspirin, kan sulandırıcı ve ibuprofen gibi trombosit sayısını etkileyecek ilaçların alınması yasaktır.

Tedavi tercihlerinde doktorunuz, kortikosteroid kullanımına en yakın zamanda başlayıp trombosit sayısını belirli bir seviyeye çıkarmaya amaçlar. Bu süreç 2 hafta ile 6 hafta arasında değişir. Kortikosteroid kullanımının ciddi yan etkileri olduğunu da unutmamak gerekir. Örneğin, kilo artışı, katarakt, kemik erimesi gibi. Bu yüzden doktorunuz ile bu yan etkileri üzerinde de konuşmak gerekir.

purpura tedavisi
Purpura tedavisi ile ilişkili görsel.

Eğer hastalık süresince ciddi kanamalara maruz kalıyorsanız, intravenöz immünglobulin (IVIG) şeklinde başka bir tedavi seçeneğide mevcuttur. Genelde cerrahi öncesi kullanılır. Amaç bir an önce trombosit seviyesini olabildiğince yukarı seviyelere çıkarıp hazır hale getirmektir. IVIG, tedavisinin etkisi maalesef kısa zamanlıdır. Olası yan etkileri arasında, baş ağrısı, bulantı, ateş görülür.

Son zamanlarda idiopathic trombositopenik purpura (ITU) tedavisinde trombosit seviyesini artırmak için romiplostim (Nplate) ve eltrombopaq (Promacta) ilaçları kullanılmaktadır. İlaçların temel Mekanizması, kemik iliğinin daha çok trombosit yapması için uyarı sağlamalarıdır. Görülebilecek muhtemel yan etkiler ise, baş ağırısı, uyuşukluk, bulantı, eklem-kas ağrısı, kusma, kan pıhtı oluşumunun fazla artışı, akut solun disstres sendromu olabilir.

Rituximad (Rituxan) denilen başka bir ilaç ise, bağışıklık sisteminin fazla vermiş olduğu tepkiyi azaltmaktadır. Bu tür ilaçlar genelde, kortikosteroid tedavisi etkisiz kalan ciddi trombositopenik purpura hastalarında kullanılır. Yan etkileri, düşük kan basıncı, boğaz ağrısı, döküntü, ateş görülür.

En son tercihlerden olan cerrahi ise, yukarıda da belirttiğimiz gibi splenektomi uygulanmaktadır. Trombositopenik purpura hastalarında bütün tedaviler etkisiz kaldığı durumlarda doktorunuz cerrahi önerebilir. Bu işlem sonucunda hızlıca trombosit seviyeniz normal gelecektir. Çünkü dalağın vücuttaki temel görevi, kan dolaşımından trombosit eleme işlemidir. Ancak her ne kadar etkili bir yöntem olunduğu bilinsede herkes de splenektomi cerrahisi işe yaramamaktadır. Ayrıca dalağın alınması durumunda kişiyi artmış enfeksiyon risk maruziyetinde bırakmış oluyoruz.

Purpura ile Yaşamak!

Tedavi sonucunda bazen purpura ile olan lekeler tamamen yok olmayabilir. Belli ilaçlar ya da aktiviteler bu lekeleri daha da kötü hale getirebilir. Oluşacak yeni lekeleri ya da var olan lekelerin daha kötü hale gelmemesi için trombosit seviyesini azaltacak ilaçlardan uzak kalınmalıdır. Bunlar özellikle aspirin ve ibuprofen’dir. Aktivitelerinizde ise sizi daha az yoracak şeyleri seçmeniz önerilir. Aksi takdirde, yaralanma, kanama riski, deride morarmaya dair belirtiler ortaya çıkar. Kronik bir hastalığa uyum sağlamak ve onunla yaşamak kolay bir durum değildir. Ancak purpura hastalığına sahip başka kişi veya kişilere ulaşıp onlarla konuşarak olumlu, yararlı, bilgili ve tavsiyeler alabilir.


Merak ettiklerinizi ve eklemek istediklerinizi konu altındaki yorum bölümüne yazabilirsiniz. Cevap vermekten mutluluk duyacağım.

Hala Tıp Fakültesi eğitimimi sürdürmekteyim. Yorum bölümünden bana ulaşabilirsiniz.

Haydi Hemen Bir YORUM Yazın

Please enter your comment!
Please enter your name here