Osteopetrozis Nedir? Nedenleri, Belirtileri, Tanısı ve Tedavisi

0
2

Osteopetrozis Hastalığı nedir?

Osteopetrozis, kemik yoğunluğunun aşırı artışına ve anormal kemik büyümesine neden olan nadir ve kalıtsal iskelet hastalığıdır. Semptomların ciddiyeti çok değişkendir. Öyle ki; yeni doğan döneminde kemik iliği yetersizliği görülebilirken ileri yaşlarda çekilen X-ray filminde tesadüfen de görülebilir. Bu hastalığın ne zaman başladığı ve ciddiyetine göre semptomlar ortaya çıkabilir. Kısa boy, sinirlere bası nedeniyle oluşabilecek nöropatiler, hipokalsemi ve buna bağlı tetanik kasılmalar, ayrıca hayatı tehdit edecek pansitopeniye neden olabilir.

osteopetrozis nedir
Osteopetrozis nedir ile ilişkili görsel.

Genel olarak bakıldığında osteopetrozis hastalığı en az 10 genin üzerinde etkili olan mutasyon süreci bulunur. Kalıtsal aktarım; otozomal dominant, otozomal resesif, X’e bağlı resesif özellikleri gösterebilir. Tedavi sürecinde ise semptomların ciddiyetine göre Vitamin D takviyesi, çeşitli ilaçlar ya da cerrahi yöntemler tercih edilebilir. Yetişkinlerde görülen osteopetrozda tedaviye gerek yoktur. Ancak komplikasyonlar oluştuğunda müdahale edilir.

Osteopetrozis Hastalığı Belirtileri Nelerdir?

Aşağıda bulunan semptomlar hakkında edinilen bilgi kaynağı Human Phenotype Ontology veri tabanından elde edilmiştir. Sürekli güncellenen ve güvenilir veri tabanı olarak bilinir. Hastaların %80-90’ı arasında; anormal kortikal kemik dokusu bulguları, pelvik kemiğinin oluşundaki problemler, kaburgalarda, omurga epifizindeki anormalikler, görme bozukluğu, kemik ağrısı, kafatası sinirlerinin paralizi, kraniyosinostozis, ateş, büyüme geriliği, duyma güçlüğü, hipokalsemi, hipofosfatemi, lenfadenopati, makrosefali, osteomiyelit, osteopetroz, periferik nöropatiler, peteşi, purpura,  tekrarlayan kırılmalar, kemik dansitesinde azalma, omurgalarda tipik sandviç görünümü, skleretoik omurgaların oluşumu görülebilir. Hastaların %30-79’u arasında; deride morarma, bağışıklık yetersizliği, lökositoz, süt dişlerinin geç dökülmesi görülebilir. %5-29 aralığındaki hastalarda ise; anormal korioretinal morfolojisi, pulmoner kapaklarda oluşan bozukluklar, kemik iliği hücre azlığı, çürük diş, çarpık bacak, zeka geriliği, büyük alt çene, nistagmus, osteoartrit, renal tubül acidozu, uyku apnesi, splenomegali, trombositopeni görülebilir.

Osteopetroz Hastalığı Nedenleri Nelerdir?

Osteopetrozis hastalığının birçok çeşidi bulunmaktadır. Dolayısıyla bu hastalıktan sorumlu 10 genden en az birinde mutasyon olması sonucu gerçekleşmektedir. Bu yüzden ailelerin, gebelik öncesinde, sırasında veya sonrasında yapabilecekleri ya da önleyebilecekleri bir şey yoktur.

Osteopetrozis ile ilgili genler, osteoklast hücrelerin gelişiminde ve fonksiyonlarında rol alır. Osteoklast hücrelerin görevi, kemik dokusu yaşlanmaya başladığı durumlarda yıkım işlemini gerçekleştirerek yeni kemik dokusunun yenilenmesi için yardım etmiş olur. Böylece kemiği güçlü ve sağlıklı olmasını sağlar. Ancak osteoklast hücrelerinde bulunan ilgili genlerin mutasyonunda ya fazla osteoklast ya da çok az osteoklast hücre yapımına neden olacağı için, eskimiş kemik dokusu yıkalamayacak, kemik yoğunluğu fazlasıyla artmış olacak. Böylece kırılmalara karşı daha hassas bir yapı olacak.

ostepetrozis nedenleri
Ostepetrozis nedenleri ile ilişkili görsel.

Otozomal dominant vakaların çoğunda CLCN7 geninin mutasyonu sonucu oluşurken, otozomal resesif osteopetroz vakalarında %10-15 civarından sorumlu olan gendir. TCIRG1 geni otozomal resesif osteopetroz vakaların %50’sini oluşturur. IKBKG geni ise X- bağlantılı osteopetrozdan sorumlu olan gendir. Diğer literatür de olan genler daha nadir görülür. Ayrıca görülen vakaların %30’unda nedeni tam olarak bilinmemektedir.

Osteopetrozis Hastalığı Kalıtım Özellikleri Nelerdir?

Otozomal dominant kalıtımında, hücre içinde olabilecek bir gen mutasyonu osteopetrozis için yeterlidir. Genelde etkilenmiş aile bireylerinden %50 oranında geçiş gösterir.  Otozomal resesif geçiş gösteren durumlarda ise; bir kişinin her hücreden sorumlu genin her iki kopyasında da mutasyon bulunması gerekir. Çoğu hasta, taşıyıcı olarak adlandırılan her bir ebeveyne ait genin mutasyona uğramış bir kopyasını devralırlar. Böylece otozomal resesif bir taşıyıcının herhangi semptom göstermeyebilir. Otozomal resesif durumun 2 taşıyıcısı çocuk sahibi olduğunda, %25 hasta, %25 sağlıklı ya da %50 taşıyıcı olur.

X’e bağlı resesif durumlarda sadece bir X kromozomuna (ve bir Y kromozomuna) sahip olan erkeklerde görülür. Öte yandan dişilerde iki tane X kromozomu vardır, bu yüzden bunlardan birinde bir gen mutasyonu varsa, diğer X kromozomlarında hala normal bir kopyası vardır demektir. Bu nedenle, kadınlar çoğunlukla etkilenmez.

Sadece anne X’e bağlı resesif taşıyıcısıysa, çocuklar için risk, çocuğun cinsiyetine bağlı olarak değişir. Erkek çocuklarında %50 ihtimalle ya sağlıklı ya da hasta durumunda iken, kız çocuklarında %50 ihtimalle ya sağlıklı ya da taşıyıcı durumundadırlar.

Ancak sadece baba hasta anne sağlıklı ise o zaman; bütün erkek çocukları sağlıklı olup, bütün kız çocukları da taşıyıcı olacaklardır.

Osteopetrozis Tedavisi Nasıl Yapılır?

Genetik test kullanılarak osteopetrozis tanısı koymak mümkündür. Ayrıca konulan tanıyı doğrulamak için de kullanılır.

Osteopetrozis tedavisi, hastalığın semptomları ve ciddiyetine göre değişir. Besin takviyesi büyümeyi desteklerken aynı zamanda diğer uygulanan tedavilerin de etkilerini artırır. Kalsiyumdan eksik diyet tedavi yöntemi etkilenen bireylerde yararlı olabilir.

Bebeklerde uygulanacak tedavi yöntemleri arasında; Vitamin D (kalsitriol) desteği osteoklast aktivitesini artırır. Bazen yüksek doz kalsitriol ve kalsiyumdan yoksun diyet kombine uygulandığında dramatik yanıt alınabilir. Ancak kalsitriol takviyesi kesildiğinde tekrar semptomlar oluşabilir.

Uzun dönemde olumlu sonuçlar almak için Gamma interferon tedavisi kullanılır. Beyaz kan hücrelerinin fonksiyonunu artırarak daha az enfeksiyon oluşmasını sağlar. Kemik hacmini azaltır, kemik iliği hacmini artırır. Öte yandan anemi için eritropoetin, hem anemi hem de kemik rezorpsiyonu için de kortikosteroid kullanılır.

Kemik iliği nakli, infantil dönemde ciddi vakalarda çok yararlı tedavi yöntemidir. Çünkü bu vakalarda kemik iliği yetersizliği ön plandadır. Yetişkinlerde görülen osteopetrozda tedavi gerekmeyebilir, ancak oluşan komplikasyonlara göre müdahale edilir. Cerrahi yöntemler, estetik ve fonksiyonel ( çoklu kırık, deformasyon ve fonksiyon kayıpları) veya ciddi eklem dejenerasyon durumlarında kullanılır. Yazımı hazırlarken Rare Disease kaynağından yararlandım.


Merak ettiklerinizi ve eklemek istediklerinizi konu altındaki yorum bölümüne yazabilirsiniz. Cevap vermekten mutluluk duyacağım.

Hala Tıp Fakültesi eğitimimi sürdürmekteyim. Yorum bölümünden bana ulaşabilirsiniz.

Haydi Hemen Bir YORUM Yazın

Please enter your comment!
Please enter your name here