İçimizdeki Şifre

4
202

Şifreler sadece aramızda kurduğumuz cümlelerde ve kullandığımız teknolojik aletlerde mi? Varoluşumuz başlı başına bir şifreler bütünü olamaz mı?

İçimizdeki Şifre Nedir?

dna nedir
Şekil 1.1

Biri anneden diğeri babadan gelerek bir canlının oluşmasını sağlayan adını birçok testlerde duyduğumuz DNA’dır. Canlının yaşamsal faaliyetlerini devam ettirecek genlerin kalıtsal olarak bir sonraki nesile aktarılmasından, saç renginden göz rengine, boy uzunluğundan ellerin perdeli olup olmayacağına kadar birçok özelliğin kazanımından sorumlu olan genetik materyaldir.

DNA’nın Yapısı

1 adet azotlu baz (A, G, T, S) + deoksiriboz şekeri + 1 fosfat grubu olmak üzere 3 temel bileşenden polinükleotid yapıdadır. 1 adet azotlu baz ve deoksiriboz şekeri bir araya gelerek nükleozidi bu guruba 1 fosfat grubunun eklenmesiyle nükleotitler ve nükleotitlerin bir araya gelmesiyle DNA oluşur. DNA, azotlu bazların birbirlerine hidrojen bağları ile bağlanması sonucu 2 zincirden oluşan sarmal bir yapıdadır. 3 çeşit DNA sarmal yapısı var. Bunlar Z DNA, B DNA, C DNA. Sarmal görüntüleri farklıda olsa istisnalar hariç Adeninin (A) karşısına Timin(T), Guaninin(G) karşısına Sitozin(S,C) gelir. (Şekil 1.1.)

DNA neden çift ipliklidir?

Canlının yaşamını devam ettirecek olan genetik bilginin korunması için çift zincirli bir yapıdadır. Çift zincir yapısında olması DNA’nın olası mutasyonlara karşı kendini tamir edebilmesinde büyük rol oynar.

Dna’da Meydana Gelen Bazı Mutasyonlar

Yapıya Olan Etkisine Göre Mutasyonlar

Transisyon = Bir pürin bazı ile bir başka pürin bazının, pirimidin bazı ile bir başka pirimidin bazının yer değiştirmesidir.

Transversiyon = Bir pürin bazının bir pirimidin bazına dönüşmesidir. Şekil 1.2 deki gibi bir baz değişimi olursa bunun sonucunda orak hücre anemisi oluşur.

dna cesitleri
Şekil 1.2. transversiyon sonucu glutamin amino asidi yerine valin amino asidinin gelmesiyle oluşan orak hücre anemisi

İnsersiyon=Bir veya daha fazla bazın DNA’ya eklendiği mutasyonlardır.

Delesyon=Bir veya daha fazla bazın DNA ya eklendiği mutasyonlardır.

Yer Değiştirme (İnversiyon)

Bir DNA parçasının ters dönmesine neden olan kromozomal mutasyonlardır.

Eşleme (Duplikasyon)

Bir DNA parçasının kopyalanıp, her iki kopyasının da korunduğu kromozomal mutasyonlardır.

Başka Bir Bölgeye Geçme (Translokasyon)

Bir DNA parçasının orijinal pozisyonundan çıkıp, aynı veya farklı bir kromozomda başka bir bölgeye eklenmesi şeklindeki kromozomal mutasyonlardır. Bu mutasyonlar kendiliğinden (spontan) oluşabileceği gibi uyarılarak (induced) da oluşabilir. (Şekil 1.3.)

dna turleri
Şekil 1.3. Bir bazın çıkarılması delesyon, bir bazdan bir kopyasının daha olması duplikasyon, bir DNA parçasının yer değiştirmesi İnversiyon, bir DNA parçasının aynı veya başka bir kromozomda farklı bir bölgeye yerleşmesi translokasyon.

DNA’da Meydana Gelen Bazı Tamir Mekanizmaları

Doğrudan (Direkt) Onarım

dna onarim mekanizmalari
Şekil 1.4. Direkt onarım mekanizması

Fotoreaktivasyonla DNA tamiri = UV radyasyonu timin-timin dimerlerinin oluşmasına neden olur. DNA’nın bu bölgesine DNA fotoliyaz enzimi bağlanarak UV ışığını absorblayarak pirimidin dimerlerini bir arda tutan bağı kırar böylece onarılan DNA’dan fotoliyaz enzimi uzaklaşır. (Şekil 1.4.)

Kesip Çıkarma (Eksizyon) Onarımı

3 aşamada gerçekleşir.

  1. DNA’nın iki zincirinden birinde bulunan bozuk bölge bulunur ve endonükleaz tarafından çıkartılır.
  2. Bir DNA polimeraz, sağlam zinciri kalıp olarak kullanarak onunkine komplementer olan deoksiribonükleotitleri yerleştirerek boşluğu doldurur.
  3. DNA ligaz en son yerleştirilen nükleotidin 3’-OH ucunda kalan son çentiği yapıştırır ve boşluğu kapatır.
Yararlanılan Kaynaklar

Merak ettiklerinizi ve eklemek istediklerinizi konu altındaki yorum bölümüne yazabilirsiniz. Cevap vermekten mutluluk duyacağım.

Biyolog Göknur Eker

Ankara’da Biyoloji Eğitimi Almakta. Araştırmayı ve bilgiyi insanlarla paylaşmayı seviyor.

4 Yorum

Haydi Hemen Bir YORUM Yazın

Please enter your comment!
Please enter your name here