Diyabete Genel Bakış

2
87

Diabet hakkında bir hemşire ve bir Tip-1 DM hastası gözünden biraz yorumsal biraz bilimsel bilgiler vermek istiyorum:-)

Diabet aslında günümüzde çok yaygın bir hastalık grubu olmaya başladı. Etyolojik olarak daha çok özellikle Tip-1 için genetik faktörler öne sürülüyor ama diğer Diabetes mellitus tiplerinde karşımıza obezite, stres faktörleri vs. sayılıyor.Tabi biraz daha temelde etken olarak beslenme bozukluğu ve hareketin çok az olduğu yaşam tarzını hiç gözardı edemiyoruz. Genetik faktörlerin yanısıra stres ve hareketsiz yaşam tarzı birçok hastalık türü için temel sebeplerdir, vücudun bağışıklığını düşürür ve sistemimiz ufak bir zorlukla bile baş edemez bir hal alır ve tabi nihai tahlilde yaşam kalitemiz oldukça düşer.Henüz diabet hastası değilseniz veya herhangi bir hastalığınız yoksa ilk tavsiyem hayatınızda stresi minimum düzeye düşürün.Ben bir DM hastası olarak stresin ve hayata ve olaylara olumsuz bakmanın beni ne kadar gerilettiğini biliyorum ama barışık ve olumlu bakmamın ne kadar ilerlettiğini de… Neyse biraz da Diabet neymiş, nasıl anlaşılır vs. üzerinde duralım.

Diabetes mellitus, kan şekerimizin dengeli bir şekilde düşürülmesini sağlayan insülin hormonunun ya yeterli düzeyde ya hiç salınmaması durumunda ortaya çıkan bir metabolik hastalıklar grubudur. Diabetes Mellitus’u major bir şekilde sınıflandırırsak;
-Tip-1 DM(insüline bağımlı)
-Tip-2 DM(insüline bağımlı olmayan)
-Gestayonel DM( gebelikte ortaya çıkan)
-Karbonhidrat intoleransı

Tip-1 DM den biraz bahsedecek olursak; insülin ya çok az salınıyordur ya da hiç salınmıyordur. Genellikle çoçuk yaş gruplarında görülür. Geçişte genetik faktörler ön plandadır.Yani ailemizde ya da yakınlarımızda Diabet varsa bizde de görülme oranı o kadar fazladır. Tedavide insülin hormonuna bağımlılık vardır yani dışardan mutlaka insülin takviyesi yapılmalıdır. Oral(ağızdan) hipoglisemik ilaçlar etkili olmaz. Tabiki insülin takviyesi yanında olmazsa olmazımız hekim kontrolünde diyet ve egzersiz…

Tip-2 DM de insülin direnci ile karşılaşırız. Ailede geçmiş diabet öyküsü yanında obezite de risk faktörleri arasındadır. Bazı hastalarda sadece diyet ve egzersiz ile bu durum kontrol altına alınabiliyor ama bunun yanında bazı hastalarda insülin takviyesi gerekebilir. Özellikle ameliyatlarda, stres ve enfeksiyon durumlarında insülin ihtiyacı artabilir.

Gestasyonel DM tipine baktığımızda yine ailede DM öyküsü risk faktörüdür. Genellikle doğumla beraber kaybolur ama sonrası için bir risk faktörü olarak kalır.
Genel belirtilerine bakarsak;
-POLİÜRİ(çok idrara çıkma)
-POLİDİPSİ(çok su içme)
-POLİFAJİ(çok yemek yeme)
Bu 3p formülü aslında önbilgi olarak çok belirleyicidir.Hatırlıyorum hastalığımın başlangıcında üç hafta boyunca birer litrelik meyvesularını kafama dikerdim tek seferde.Devam edecek olursak;
-Yorgunluk
-Halsizlik
-Yaraların geç iyileşmesi
-Sinirlilik
-Kilo kaybı
-Ciltte kuruluk
-Ani görme değişikliği gibi birçok belirtiyi sayabiliriz.Tabi ben de bunlara ek olarak karın ağrısı ve bulantı da vardı, DM ile bir ilişkisi olabileceğini düşünüyorum.
Tanı, tedavi yöntemleri ve kronik yani uzun vadede gelişen komplikasyonları bir sonraki yazımda ayrıntılı olarak aktaracağım şimdilik daha çok belirtiler üzerinde durmak istiyorum.Akut komplikasyonları biraz inceleyelim:

HİPOGLİSEMİ

Hipoglisemi kan şekeri düzeyinin uygun değerinin altına düşmesidir.Hipoglisemi insülinin fazla alınması, öğün atlama,ağır egzersiz gibi durumlarda görülür.Hele ki tedavinin başlangıcındaysanız bunu kontrol altına almak çok zor görünüyor. Ben hastalığımı,tedavimi çok idrak edemediğim için hipoglisemiyi çok yaşardım ve genellikle bilinç kaybıyla sonuçlanırdı. Kendinizi çok güçsüz, çaresiz ve hayattan kopuk hissedebilirsiniz hatta sanki size özel bir ceza olarak bile…Ama bu durum hastalık size sahipken geçerli eğer siz bu durumu elinize alıp siz ona sahip olursanız istediğiniz şekilde yönlendirebilirsiniz.Evet hipoglisemi belirtilerine bir göz atalım:
-baş dönmesi
-sersemlilik
-uyuşukluk
-konsantre olamama
-ellerde titreme ve karıncalanma
-bilinç bulanıklığı
-baş ağrısı
-kalp atışlarında hızlanma
-soluk soluğa kalma
-sinirlilik ve duyarlılık ya da çevreye hassasiyet hatta bazen sarhoş gibi olabilirsiniz
Hipoglisemide tedaviye baktığımızda ilk önce kan şekerinin kontrol edilmesi gerekir çok hızlı bir şekilde birkaç tane -tabi bilinç açıksa- dil atına kesme şeker ve az su verilebilir ya da meyve suyu onun dışında glukagon iğneleri kullanılabilir.Ardından hemen bir öğün almakta fayda vardır.Bilinç kapalıysa hasta en yakın hastanenin acil bölümüne götürülmelidir.Tedavisinde çok hızlı hareket etmek gerekir çünkü beyindeki sinir hücreleri hipoglisemi durumunda yeterince beslenemez nihayetinde sinir hücreleri yıkıma uğrar ve ölür.Bu da kalıcı hasarlar bırakabilir. Hipoglisemi yaşamamak için düzenli şeker kontrolleri yapılmalı, ana ve ara öğünler atlanmamalı,verilecek insülin dozu iyi ayarlanmalı gibi önlemler sayılabilir.

HİPERGLİSEMİ

Hiperglisemi kan şekeri düzeyinin uygun değerden yüksek olması durumudur. Yani aslında zengin bir enerjiye sahipsiniz ama bu enerjiyi kullanamıyorsunuz, bolluk içinde yoksulluk\yoksunluk bu olsa gerek…Hiperglisemi genellikle ilacı almayı unuttuğunuzda ya da az ilaç alındığında, diyeti uygulamadığınızda gibi durumlarda çıkar karşımıza. Valla benim hiperglisemi durumlarım küçük hırsızlıklarla oluşuyor bazen herşeyden yiyesim var:)) tabi artık farkındayım yapmamaya gayret ediyorum ama lütfen dikkat edelim başında sabretmezsek ilerde istemeyeceğimiz durumlarla karşılaşırız!!!!Belirtilerine gelirsek:
-karın ağrısı
-susuzluk
-ağızda çürük elma kokusu
-ciltte kuruluk
-bulantı
-uyku hali
-sık idrara çıkma vs.
Hiperglisemi tedavi, uygun dozda ilacı almak ve su almaya engel bir durum yoksa bol su alınıp dinlenilmelidir. Çünkü o anda hareket, kan şekeri düzeyini daha da yükseltebilir.Ki zaten iş kasların yıkımına kadar gider ve vücut için çok gerekli olan ve enerji ihtiyacı için en son kullanılan proteinler kullanılır.Tekrar edersek düzenli şeker kontrolleri ve ilaç takviyesi ile kontrol edebiliriz. Eğer ki hasta koma halindeyse en yakın hastanenin acil bölümüne götürülmelidir.

DİABETİK KETOASİDOZ

Diabetik ketoasidoz hiperglisemiden sonra gelişir.Polidipsi ve poliüri ile karakterizedir.Bulantı,kusma, baş dönmesi,yorgunluk gibi belirtiler görülür.Daha çok karbonhidrat, yağ ve protein metabolizması üzerinde etkileri vardır.Yağların yıkımı sonucu kanda keton cisimcikleri birikir ve bu da bir süre sonra zehir etkisi yapmaya başlar.Kanda fazla miktarda glikoz(şeker) da birikir böbrekler bunu tolere edemez glikozu fazla miktarda suyla beraber dışarı atar. Dehidratasyon (susuzluk) durumu belirgindir.Vücutta fazla su kaybı, elektrolit dengesizliği önplandadır.Tedavide hastane ortamında belirli dozlarda insülin idamesi yapılır.Sıvı takviyesi yapılır ve elektrolit dengesi düzenlenir.
Genel olarak DİABETES MELLİTUS’TA tedaviyi beş başlıkta ele alalım:

EĞİTİM

Bana göre en önemli unsur eğitimdir. Hastalığımızı ne kadar tanırsak mücadelemiz o kadar kolay olur.Birçok olası komplikasyonu önleriz ve bu sayede yaşam kalitemizi de artırmış oluruz.Ki istatistiklere göre DM hastaları kendilerini kontrol ederse diğer insanlara göre yaşam süreleri daha uzun oluyor.Yol arkadaşımızı tanımayalım mı?? :))
-FİZİKSEL AKTİVİTE:Pasif ya da aktif egzersizler insülin kullanım düzeyimizi düşürür. Dolaşımımız artar, dokularımız daha çok beslenir.Hareket her daim hayatımızda olmalı…
-KONTROL: DM hastaları kendilerini birtakım komplikasyonlardan korumak adına düzenli şeker takibi, ayak bakımı(sıklıkla ayak yaraları gelişir) yapmalı , düzenli göz muayenesine gidilmeli vs. Erken teşhisler büyük çoğunlukta kurtarıcıdır.
-İLAÇ:İlaçlarımızı zamanında ve dozunda almalıyız.Özellikle Tip-1 de hasta insüline bağımlı olduğundan onlarla yaşamayı hayat tarzı haline getirmeliyiz ki zaten insülin ilaç grubunda sayılmaz sadece eksik bir hormonu dışarıdan almış oluyoruz.
-DİYET: Diyetler hekim kontrolünde olmalıdır çünkü diyetler bireyseldir ve kişiye özeldir. Diyet yapmak hastalığımızın seyrinde çok büyük katkılar sağlayacaktır.

Sabrınız için teşekkür ederim:))

2 Yorum

Haydi Hemen Bir YORUM Yazın

Please enter your comment!
Please enter your name here