D Vitamini Eksikliği: Ne Kadar D Vitamini Alınmalı?

0
34

D vitamini: Çok Etkili Yeni Bir İlaç mı?

D vitamini, kalsiyum ve fosfor emilimini düzenleyen ve aynı zamanda normal bağışıklık sistemi işlevini kolaylaştıran yağda çözünen bir vitamindir. Bu vitamin güçlü kemikler için önemli bir besin maddesidir. D Vitamininin 2 formu vardır: D2 (yediğiniz besinlerden elde edilir) ve D3 (güneşe maruz kalarak elde edilir).

Cildiniz güneş ışığına maruz kaldığında D vitamini vücut tarafından üretilir. D vitaminini bazı gıdalar ve takviyeleri ile de alabilirsiniz. Yaşamsal besin maddelerinden yeterince yararlanmanız önemlidir, böylece D vitamini eksikliği minimal düzeylerde oluşacaktır.

D Vitamininin Faydaları

D vitamini bağışıklık sisteminizi güçlendirir, kas işlevlerinizi destekler, kalbinizi sağlıklı tutabilir ve beyin gelişimine yardımcı olabilir. D vitamini ayrıca multipl skleroz ve depresyon riskinizi de azaltabilir.

D Vitamini Kemik Sağlığını Artırır

Kalsiyum ve fosforu emmeye yardım etmek için vücudunuza D vitamini gerekir. D vitamini eksikliği kemik kaybına, düşük kemik yoğunluğuna ve kemik kırılma olasılığınızın artmasına neden olabilir. D vitamini eksikliği de çocuklarda raşitizme ve yetişkinlerde osteomalazi denen bir duruma neden olabilir.  Ayrıca kemiklerde zayıflık ve kemik ağrısını da içeren bir dizi semptomlar gözükebilir.

Vitamin D ve Multiple Skleroz

Vitamin D’nin daha yüksek kan düzeyleri, multipl skleroz gelişimi için daha düşük bir riskle ilişkili görünmektedir. Son zamanlarda yapılan bir çalışma, vitamin D ile MS arasındaki bağlantı net olmamasına rağmen, D vitamininin hastalığın ilerlemesini yavaşlatabileceğini göstermektedir. Düşük D vitamini düzeylerinin MS’ye neden olup olmadığı net olarak bilinmemektedir.

Vitamin D’nin daha yüksek kan düzeyleri, multipl skleroz gelişimi için daha düşük bir riskle ilişkili görünmektedir

MS, ekvatorun kuzeyindeki bölgelerde daha yaygındır, bu da güneş ışığı miktarına bağlı olarak MS gelişme riski olduğunu düşündümektedir. İnsanlar daha yüksek D vitamini seviyelerine sahip olmaları durumunda MS oluşma riski daha azdır. D vitamini ile takviye MS hastaları için yararlı olabilir ancak doz henüz belirlenmemiştir.

D vitamini ve Diyabet

Tip 2 diyabet, vücudun insülini düzgün kullanamadığı ve kan şekeri seviyelerinin normalin üzerine çıktığı bir durumdur. Araştırmacılar D vitamininin kan şekeri düzeylerini düzenlemeye yardımcı olup olmadığını araştırıyorlar.

Ayrıca, D vitamini kalsiyum emilimine yardımcı olur ve kalsiyum kandaki şekeri yönetmeye yardımcıdır. Çalışmalar, D vitamini eksikliği olan kişilerin yaşamlarının daha sonraki dönemlerinde tip 2 diyabet geliştirme riskinin daha yüksek olduğunu bulmuştur ancak bağlantı kesin değildir. D vitamini desteğinin tip 2 diyabetli insanlara yardımcı olup olmadığını belirlemek için daha fazla araştırmaya ihtiyaç vardır.

d vitamini diyabet iliskisi
D vitamini eksikliği ile Tip 2 Diyabet gelişimi arasında ilişkili olduğu düşünülmektedir.

D vitamini ve Kilo Kaybı

Obezite, düşük D vitamini seviyeleri açısından bir risk faktörüdür, çünkü taşıdığınız ağırlık ne kadar fazla olursa, vücudunuzun ihtiyacı olan D vitamini miktarı doğal olarak artar. Çalışmalar ayrıca D vitamini eksikliğinin hayatın sonraki dönemlerinde obez olma riskini de artırabileceğini göstermiştir.

Küçük bir çalışmada, düşük D vitamini düzeyine sahip kadınların kilo almaya daha yatkın oldukları bulunmuştur. D vitamini ve kalsiyum iştah kesici olarak da etki gösterebilir.

D Vitamini Eksikliği ve Depresyon

D vitamini ve depresyonun düşük seviyeleri arasında bir ilişki olabilir ancak çalışmalar karışık sonuçlar göstermektedir ve daha fazla araştırmaya ihtiyaç vardır.

d vitamini ve davranis
D vitamini depresyonu azaltıcı yönde etki gösterir.

Beyindeki D vitamini reseptörleri depresyon gelişimi ile ilişkilendirilmiştir. D vitamininin kendisi doğrudan depresyondan koruyamaz ancak D vitamini ile birlikte antidepresan kullanımı hastalarda depresyon belirtilerini azaltmaya yardımcı olabilir.

Güneş Işığı ve D vitamini

D vitamini almanın en kolay yolu cildinizi doğrudan güneş ışığına özellikle de ultraviyole B ışınlarına maruz bırakmaktır. Cildinizi ne kadar çok güneş ışığına maruz bırakırsanız vücudunuz o kadar fazla D vitamini üretir.

d vitamini dinlenme
D vitamini alımının en kolay yolu güneşlenmektir.

Güneşe maruziyet süresinde üst limit, güneşlenirken cildinizin pembeye dönüp güneş yanığı olacağı sürenin yarısı kadardır. Bu demektir ki eğer açık tenli iseniz ve normalde 30 dakika içinde pembeye dönüşmeye başlarsanız, vücudunuzun ihtiyacı olan D3 vitaminini üretmek için sadece 15 dakikalık güneş maruziyetine ihtiyacınız vardır. Cildiniz koyulaştıkça, güneşe ihtiyacınız olan süre artar. Güneşe maruz kaldığınızda üretilen D vitamini miktarı günün hangi saatine, cilt tonunuza ve yaşadığınız yere bağlıdır.

D Vitamini ve Gıdalar

Genel olarak, güneşe maruz kalmak vücudunuzun ihtiyacı olan D vitaminini almanın en iyi yoludur. D vitamini içeren çoğu gıda sadece küçük miktarlarda içerir ve vücudunuzun ihtiyaç duyduğu toplam miktarı size vermez.

d vitamini ne kadar var
D vitamini bir çok besinde bulunur.

Vitamin D içeriği Yüksek Gıdalar

  • Somon veya uskumru gibi yağlı balıklar
  • Sığır karaciğeri
  • Yumurta sarısı
  • Süt
  • D vitamini ile güçlendirilmiş tahıllar
  • Güçlendirilmiş bebek mamaları

D vitamini ve Kahvaltılık Yiyecekler

Güneşe maruz kalmayarak ya da herhangi bir şekilde yeterli D vitamini elde edemiyorsanız, gününüze bu vitamini içeren yiyecekler ile başlayabilirsiniz. Genellikle kahvaltıda tüketilen birçok yiyecek D vitamini ile takviye edilir. Kahvaltıda yediğiniz yiyeceklerde D vitamininin ne kadar olduğunu öğrenmek için içerik etiketlerini okuyun.

D Vitamini Takviyeleri

Yeterli güneşe maruz kalmazsanız vücudunuzun ihtiyacı olan D vitaminini size vermesi olası değildir. Bu durumda, doktorunuz D vitamini takviyeleri almanızı tavsiye edebilir. D vitaminin vücudunuz tarafından güneş ışığından etkilenerek üretilen D2 (ergokalsiferol), gıdada bulunan D3 (kolekalsiferol) olmak üzere iki türü vardır. Çoğu reçetesiz D vitamini takviyesi genellikle D3 vitamini içerir. Bu konuda endişeleriniz varsa, doktorunuz D2 vitamin takviyelerini reçete edebilir.

D Vitamini Eksikliği

Güneşlenmeyen, süt alerjisi olan veya  vegan diyeti uygulayan insanlar D vitamini eksikliği riski altında olabilirler.

Koyu tenli insanlar da D vitamini eksikliği gelişmesi için risk altında olabilir. Bunun nedeni, melanin pigmentinin cildin güneşe maruz kaldıktan sonra D vitamini yapma kabiliyetini azaltmasıdır. D vitamini eksikliği için diğer risk faktörleri şunlardır:

  • Cildi her zaman giysiler ile kapatmak
  • Obezite veya Gastrik bypass ameliyatı
  • Emzirilen ve D vitamini takviyesi verilmeyen bebekler
  • Daha az saat güneş ışığının bulunduğu dünyanın kuzey bölgelerinde yaşamak
  • Daha yaşlı olmak (cildiniz daha incedir)
  • Gebelik

D Vitamini Eksikliği Belirtileri

D vitamini eksikliği belirtileri çok genel olabilir. Ağrınız, acınız ve yorgunluğunuz olabilir veya hiç belirtiniz olmayabilir. D vitamini eksikliğiniz şiddetliyse, kemik ağrısı ve hareketliliğin azalması olabilir.

D vitamini eksikliğine bağlı gelişen osteomalazi
D vitamini eksikliğine bağlı gelişen osteomalazide kemiklerde dejeneratif değişiklikler(2. resim) 

Yetişkinlerde, ciddi D vitamini eksikliği osteomalazi olarak adlandırılır ve çocuklarda ciddi bir eksiklik raşitizme yol açabilir.

Vitamin D için Kan Testi

25-hidroksi D vitamini testi denilen basit bir kan testi, kandaki D vitamini düzeylerini ölçebilir. Vitamin seviyeleri, mililitrede nanogram olarak ölçülür (ng / mL). 20 ng / mL ila 50 ng / mL, kemik ve genel sağlık için yeterli bir düzeydir ve 12 ng / mL’den düşük bir seviye, D vitamini eksikliğini gösterir.

Birçok uzman önleyici sağlık için daha yüksek D vitamini düzeylerinin, 35 ila 40 ng / ml olduğunu öne sürmektedir. Bundan daha yüksek seviyeler, herhangi bir ek avantaj sunmuyor gibi görünmektedir.

D Vitamininin Doğru Miktarı Nedir?

d vitamini duzeyleri
D vitamini ihtiyacı yaşa bağlı olarak farklılık gösterebilir.

D vitamini için önerilen günlük düzey  1-70 yaşları için günde 600 IU (uluslararası ünite) ‘dır. 1 yaşın altındaki bebekler 400 IU’ya ihtiyaç duyarken, 71 yaş ve üstü yetişkinlerde 800 IU gerekir.

D Vitamini ve Emzirme

Anne sütündeki D vitamini miktarı azdır. Bebekler genellikle bu vitamini takviye olmadan yeterli miktarda alamazlar. Amerikan Pediatri Akademisi,  günde 400 IU D vitamini desteğinin 1 yaşına kadar alınmasını önermektedir.

Çocuklar için D vitamini

Birçok çocuk D vitamini eksikliği ve riketsiya riski altında bulunduğu için bebeklere 1 yıl boyunca günde 400 IU D vitamini ve çocuklara ise günde 600 IU D vitamini verilmesini önermektedir. Çocuk doktorunuzla D vitamini takviyesi ve çocuğunuz için doğru miktarlar hakkında konuşun. Doktorunuza danışmadan kullanmayın.

D Vitamininin Ne Kadarı Fazladır?

4.000 IU’dan fazla D vitamini, anoreksi, aşırı idrar çıkışı, kalp aritmileri ve böbrek taşı gibi yan etkilere neden olabilir. Fazla D vitamini genellikle takviye şeklinde çok fazla alınmasından kaynaklanır. Güneşe maruz kalarak çok fazla D vitamini almak mümkün değildir çünkü vücut, ürettiği miktarı düzenler.

D Vitamini Aşırı Doz Yan Etkileri

İnsanlar çok fazla D vitamini takviyesi aldıklarında hipervitaminoz oluşur. Vücutta çok fazla D vitamini olduğunda, kalsiyum seviyeleri yükselir ve hiperkalsemiye yol açabilir. Hiperkalsemi belirtileri şunlardır:

  • Anoreksi
  • Aşırı idrar çıkışı
  • Kalp aritmileri
  • Yorgunluk
  • Aşırı susuzluk
  • Kabızlık
  • Kas Güçsüzlüğü
  • Kusma, mide bulantısı ve baş dönmesi
  • Yüksek tansiyon
  • Uzun dönem bitamin D toksisitesi ile zarar hörmüş organlar

D Vitamini ve İlaç Etkileşimleri

D vitamini takviyeleri çeşitli ilaçlar ile etkileşime girebilir.

  • Steroidler,  D vitamini metabolizmasını engelleyebilir ve kalsiyum emilimini etkileyebilir.
  • Orlistat ve kolesterol düşürücü ilaç kolestiramin içeren kilo verme ilaçları vücudunuzun D vitamini ve diğer yağda çözünen vitaminleri emmesini azaltabilir.
  • Epileptik nöbetleri kontrol etmek için kullanılan  fenobarbital ve fenitoin (Dilantin), D vitamini metabolizmasını artırabilir ve kalsiyum emilimini azaltabilir.
  • Statinler ve diüretikler D vitamini düzeylerini artırabilir. D vitamini takviyeleri almadan önce mutlaka doktorunuza danışın.
d vitamini doktoru
D vitamini takviyesi almadan önce mutlaka doktorunuza danışın.

D vitamini ve Kolon Kanseri

Bazı çalışmalar yüksek D vitamini düzeylerinin kanser riskini azaltabildiğini göstermiştir. Kandaki vitamin D düzeyinin düşük olmasının kanser riskini artırıp artırmadığını veya D vitamininin yeterli desteğinin kanseri önleyip önlemediğini belirlemek için daha fazla araştırmaya ihtiyaç vardır.

D vitamini ve Diğer Kanserler

Bazı kanserler ve D vitamini arasındaki olası bağlantı üzerinde araştırmalar sürmektedir. Bazıları kolon, prostat ve meme kanserini önlemeye yardımcı olabileceğini düşünmektedir, ancak çalışmalar yetersizdir ve D vitamininin kanserle ilişkisi bilinmemektedir. Bir çalışma, düşük D vitamini düzeylerinin pankreatik kanser riskini artırabildiğini bile göstermiştir. Vitamin D ve omega-3 yağ asitleri, kanser, kalp hastalığı ve inme gelişme riskini azaltabilir.

D vitamini ve Kalp Hastalığı

Düşük diyet D vitamini seviyeleri, inme ve kalp hastalığı riski ile ilişkilidir.  Ciddi  D vitamini eksikliği, , kan damarlarına ve böbreklere zarar verebilir. Sağlık ihtiyaçlarınız doğrultusunda doğru miktarda D vitamini için doktorunuza danışın.

D Vitamini: Demansta Bir Faktör mü?

Düşük D vitamini seviyeleri için bir risk faktörü yaştır. Yaşlandıkça, cildimiz incelir ve eskiden olduğu gibi D vitamini üretemeyiz. Düşük D vitamini seviyeleri bilişsel gerileme ile ilişkili bulunmuştur. D vitamini demansı önlemek için çok önemli bir faktör olabilir.

Uyarı: Unutmayalım ki “Tıpta Hastalık yoktur hasta vardır”. Yazılanlar sadece bilgilendirme ve farkındalık yaratma amaçlı olup, edindiğiniz bilgileri doktorunuza danışmadan uygulamayınız.

Yararlandığım Kaynaklar:

  1. https://www.medicinenet.com/nutritional_health_vitamin_d_pictures_slideshow/article.htm

Merak ettiklerinizi ve eklemek istediklerinizi konu altıdaki yorum bölümünden yazabilirsiniz. Cevap vermekten mutluluk duyacağım.

Dr. Cemil Pehlivanoğlu
Mustafa Kemal Üniversitesi Tıp Fakültesi'nden 2017 yılında mezun oldum. Bilgiyi paylaşmayı ve yazmayı seviyorum.

Haydi Hemen Bir YORUM Yazın

Please enter your comment!
Please enter your name here